تمام هستى خود را در راه موجود شريفى به نام انسان خرج مىنمايند . خلاصه به هر سو و به هر موجودى بنگريم ، دست آفرينش آن‌ها را طورى آفريده ، كه در طريق خدمت يكديگرند و تا حدود توانايى خود ، به طبقهء ديگر انفاق مىنمايند . انسان كه جزئى از اين جهان آفرينش است ، نبايد در اين راه عقب بماند و بايد با مطالعهء مظاهر هستى ، انفاق و خدمت و تعاون را در سرلوحهء برنامه زندگى خود قرار دهد . اين بخش از آيات - كه ترجمهء آن‌ها قبلًا گذشت - به اين شيوهء بزرگ اجتماعى ، كه يكى از پايه‌هاى بزرگ اجتماع صحيح است ، فرا مىخواند و در جامعه‌هاى صنعتى به اصطلاح پيشرفته ، مسأله‌اى حساس و پراهميت است ؛ آنان مسألهء انفاق و كمك به طبقات اجتماع را با خريد قبض‌هاى تعاون و ساختن بيمارستان و درمانگاه و تأسيس دبستان و دبيرستان و كارخانه و كارگاه براى مستمندان و افتادگان و ده‌ها نوع ديگر عملى مىنمايند . قرآن نيز اين خدمات را به عنوان عالىترين تجلى روح انسان و نوعدوستى پذيرفته و بيش از پنجاه بار مسألهء انفلاق و تعاون اجتماعى و كمك به طبقات مختلف اجتماع را با بيانات و تشبيهات گوناگون و وعده و پاداش‌هاى بزرگ ، مطرح ساخته و اوامر مؤكدى در اين باره صادر نموده و اين مسأله را در رديف يك سلسله مسائل بزرگ اجتماعى كه روى آن زياد تكيه كرده ، قرار داده است ولى نقطهء اختلاف اسلام در اجراى اين برنامهء حياتى با ملت‌هاى به اصطلاح متمدن امروز در اين جاست كه قرآن عنايت دارد اين گونه خدمات اجتماعى ، با رنگ‌هاى مختلف خود ، از