معارف عقلى ، يكى از اهداف سه‌گانهء « 1 » قرآن است و آياتى كه در مورد اصول كلى و معارف دينى نازل شده از نظر تعداد يك سوم قرآن را تشكيل مىدهند . باز عظمت اين بخش در صورتى روشن مىگردد كه در تحليل آيات مربوط به آن ، راه مقايسه و روش تطبيقى را پيش گيريم ؛ يعنى عقايد و مذاهب ملل مختلف جهان و به خصوص عقايد محيط ظهور قرآن را دربارهء همين موضوعات در كنار اصول كلى و معارف علمى قرآن قرار دهيم و پس از مقايسه و تطبيق ، با كمال بىطرفى و آزادى دربارهء اصول كلى و معارف قرآن « 2 » داورى نموده و ارزيابى كنيم . بهترين راه دربارهء ارزيابى معارف قرآن ، بررسى عقايد يونانى ، بودايى و زرتشتى و عرب جاهلى است كه هر يك بر قسمتى از جهان آن روز حكومت مىكرد و بسيارى از اين عقايد ، خلاصهء افكار گروهى از نقادان فلسفه و استادان علوم الهى بود كه قرن‌ها در محافل علمى جهان معروفيت به سزايى داشتند و هم‌اكنون قدرت و عظمت خود را در قلوب گروهى از ملل دور افتاده جهان حفظ كرده‌اند . در اين ارزيابى ، فرد بىنظر به طور قطع و يقين مىفهمد كه آيات مربوط به عقايد و معارف ، همگى در سر حد اعجاز است و محال است يك بشر درس

--> ( 1 ) . . معمولًا قرآن را از نظر محور سخن ، به سه بخش تقسيم مىنمايند : 1 . قصص و مواعظ ؛ 2 . احكام و فرايض ؛ 3 . اصول كلى و عقايد . ملاك در اين تقسيم ، تعداد آيات نيست ، زيرا آيات مربوط به احكام فرعى از پانصد تجاوز نمىكند ، بلكه محور تقسيم ، همان اهداف سه‌گانه‌اى است كه قرآن آن را تعقيب مىنمايد . ( 2 ) . . نگارنده تاكنون موفق به شمردن آياتى كه پيرامون اصول و معارف كلى وارد شده ، نگرديده است ولى حضرت استاد جناب آقاى طباطبائى دام‌ظله مىفرمودند كه : در قرآن دربارهء معارف عقلى ، متجاوز از دو هزار آيه موجود است .