الشيخ السبحاني

56

در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى)

در آيهء ديگر آنان را چنين معرفى مىكند : « أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الحَيوةَ الدُّنْيا بِالْآخِرَةِ ؛ « 1 » آنان‌كسانى هستند كه زندگى اخروى را به بهاى كمى از دست داده‌اند و دنيا را برگزيده‌اند » . قرآن جامعهء اسلامى را با آيهء زير تشريح مىنمايد و مىفرمايد : « إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ المُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ يُقاتِلُونَ فِى سَبِيلِ اللَّهِ ؛ « 2 » خداوند جان و مال افراد با ايمان را در برابر بهشت ، خريده است . آنان در راه خدا جهاد مىكنند » . قرآن گروه مشرك را به‌سان يهود توصيف كرده است و در آيهء نهم مىگويد : « اشْتَرَوْا بِآياتِ اللَّهِ ثَمَناً قَلِيلًا فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِهِ ؛ آنان آيات خدا ( مواثيق الهى و بسيارى از اصول دين ) را به بهاى كمى فروخته‌اند و از راه خدا برگشته‌اند » . بت‌پرستان به‌سان يهود ، پست و فرومايه بودند و در برابر بهاى اندكى ، پيمان « حديبيه » را كه با پيامبر در سال ششم هجرت بسته بودند ، زير پا نهادند تا آن جا كه ابوسفيان ، ضيافتى ترتيب داد و از مشركان قول گرفت كه شبانه بر قبيلهء « خزاعه » ، كه با مسلمانان هم‌پيمان بودند ، بتازند و آنان را بكشند و بهاى اين پيمان‌شكنى همان ضيافت فرعون قريش بود . 4 . حقيقت « اشتراء » همان تبديل دو چيز با يكديگر است ، از اين جهت در لغت عرب لفظ اشتراء به دو گونه مىآيد : يكى بدون « باء » و دومى با « باء » . آن‌چه با حرف « باء » همراه نيست آن را دريافت مىكند « 3 » و آن‌چه با آن همراه باشد ، از

--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 86 . ( 2 ) . توبه ( 9 ) آيهء 111 . ( 3 ) . اميرمؤمنان در مقام شكايت از كسانى كه دور او را گرفته بودند ، ولى يار صميمى او نبودند به درگاه‌الهى عرض مىكند : « اللهم بدّل لي بهم خيراً » . قرآن در نكوهش بنىاسرائيل مىفرمايد : « أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِى هُوَ أَدْنى بِالَّذِى هُوَ خَيْرٌ » . و آن‌چه در متن گفته شد قاعده‌اى كلى در لفظ « تبديل » و « استبدال » است .