الشيخ السبحاني

42

در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى)

الغَىِّ ؛ « 1 » هدايت از ضلالت باز شناخته شده است » ، اين است كه مردم نبايد از روى تقليد و كوركورانه اسلام را بپذيرند و بدون مطالعه و تدبير در نشانه‌هاى هدايت بگويند خدا هست يا . . . ؛ زيرا اكنون كه بر اثر آزادى محيط ، ضلالت و گمراهى از هدايت و رستگارى باز شناخته شده ديگر نيازى به تقليد و پيروىهاى نسنجيده نيست . 11 . مفاد آيهء « فَسِيْحُوا فِى الأَرضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ » اين است كه ، مشركان بايد در ظرف چهار ماه وضع خود را در برابر حكومت اسلامى روشن سازند . اين چهار ماه از دهم ذىحجة الحرام شروع مىشود و دهم ربيع الثانى پايان مىپذيرد و اميرمؤمنان اين آيات را در روز « منى » خواند و چون چهار ماه جنبهء ارفاقى داشت ، طبعاً آغاز آن از زمانى خواهدبود كه قطع‌نامه به گوش آنان رسيده باشد بنابراين ، سخت‌گيرى بر مشركان از دهم ربيع‌الثانى آغاز مىشود ؛ در حالى كه در آيهء پنجم ، آغاز سخت‌گيرى را سپرى شدن ماه‌هاى حرام مىداند : « فَإِذا انْسَلَخَ الأَشْهُرُ الحُرُمُ فَاقْتُلُوا المُشْرِكِينَ ؛ هر موقع ماه‌هاى حرام سپرى گرديد مشركان را بكشيد » . همگى مىدانيم كه ماه‌هاى حرام عبارتند از : رجب ، ذىقعدةالحرام ، ذىحجةالحرام ، محرم الحرام . مطابق ظاهر اين آيه ، بايد پس از سپرى گرديدن محرم سخت‌گيرى آغاز گردد و در اين صورت بايد در مفاد اين دو آيه ، دقت بيشترى كرد . رفع اختلاف به يكى از سه وجه زير امكان‌پذيراست : الف ) از آن‌جا كه بخشى از ماه‌هاى چهارگانه را ماه‌هاى حرام تشكيل مىداد از اين جهت همهء آنها ماه حرام خوانده شده‌است هر چند بخشى از آنها ( صفر و ربيع ) از ماه‌هاى حرام نيستند . بنابراين مقصود از ماه‌هاى حرام ، ماه‌هاى ذىحجه و محرم و صفر و ربيع خواهد بود و اگر به همهء اين ماه‌ها ، ماه حرام گفته‌شده به جهت تغليب است .

--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 255 .