به گفتهء خود ندارند و گاهى تصور مىكنند كه ممكن است اين ضمير براى ديگران روشن شود و رسوا شوند ، حس « عيب پوشى » آنها را وا مىدارد كه گرم سخن بگويند و با نشان دادن عنايت بيشتر ، نظر طرف را جلب‌كنند . اين افراد در سخن گفتن و پشت هم اندازى آن‌چنان ماهر و ورزيده‌اند كه حتى گاهى نظر پيامبر را ظاهراً به گفتار خود جلب مىنمودند ، چنان‌كه آيهء مورد بحث اين مطلب را مىرساند : « وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ . . . » . از اين نظر ما نبايد فريب چرب زبانى و تندگويى و گرم سخن‌گفتن گروهى را بخوريم و لااقل بايد احتمال بدهيم كه ممكن است اين طرز بيان ، براى فريب دادن ما باشد نه براى دل‌سوزى به‌خاطر حقيقت . 3 . مانند چوب‌هايى هستند كه به ديوار تكيه داده شده‌اند منافقان عصر رسالت به مسجد مىآمدند و در انتهاى جمعيت به ديوارهاى مسجد تكيه مىزدند ، ولى كوچك‌ترين بهره از وحى الهى وبيانات پيامبر نمىبردند و حقايق و معارف را درك نمىكردند . يك‌چنين جمعيت به سان اجسام بدون ارواح و يا چوب‌هاى خشكى بودند كه در برابر سخنان حكيمانه و بيانات منطقى پيامبر كوچك‌ترين واكنشى از خود نشان نمىدادند . توگويى اصلاً روحى در بدن آنها وجودنداشت . گاهى تصور مىشود كه مقصود از تشبيه آنان به چوب‌هاى تكيه داده‌شده به ديوار ، اين است كه آنها موجودات غير مفيدىاند ؛ زيرا چوب در صورتى مفيد خواهد بود كه داخل كار و يا ساختمان باشد ، و در