اسلام داده است بايد بيدار شوند و پند بگيرند و با دقت و كنجكاوى خاصى ، افراد منافق را بشناسند و آنان را از جامعهء خود طرد نمايند و فريب ظاهرسازىها و سوگندهاى شديدشان را نخورند و مطمئن باشند كه آنان با برگزارى برخى از مراسم بىروح ، روى اعمال ناشايست خود سرپوش مىگذارند . دلهاى مهر خورده علماى اخلاق براى پيدايش يك ملكهء انسانى به سه مرحله معتقدند : 1 . مرحلهء فعل ؛ 2 . مرحلهء حالت ؛ 3 . مرحلهء ملكهء راسخ . اين مطلب را با ذكر مثالى توضيح مىدهيم : جوانى است در سنين بيست سالگى ، دچار صفت رذيلهء « دروغ » شده و اين صفت در او به صورت امرى عادى و طبيعى درآمده كه اساس زندگى او را تشكيل مىدهد ، حتى در جايى كه اين عمل فايده‌اى به حال او ندارد ، باز دروغ مىگويد . اكنون بايد ديد اين صفت نفسانى ( كه كاملاً در اعماق روح وى ريشه‌دوانيده ) از كجا سرچشمه گرفته و چگونه در روان او آشيانه كرده‌است . به طور مسلم در دوران چهار سالگى و يا بيشتر ، اين عمل ( دروغ‌گفتن ) براى او امرى غير ممكن بود و فقط آن چه را ديده يا شنيده بود مىتوانست تعريف كند و فكر كم و زياد كردن در او وجود نداشت .