« مذهب ، مردم را به صبر و بردبارى در برابر ستم طبقه استثمار كننده دعوت كرده و آن را جزء قضا و قدر حتمى شمرده است و همواره حافظ منافع استثماركنندگان است ؟ » « فشار و شدت عمل اربابان در مقابل بردگان و اجحاف و تعدى فئودالها ( خوانين ) و اريستوكرات‌ها ( اشراف ) نسبت به طبقه رنجبر و زيردست ، گرچه باعث قيامهاى شديدى مىشده است ، ولى به موازات اين قيامها و نتيجه نگرفتن از آن ، افكارى كه بتواند مايهء تسلى خاطر براى توده محروم باشد ، در بين اجتماع شيوع پيدا مىكرده و كم‌كم « مذاهب » ، كه اثر تخديرى روحى دارد ظاهر شد » . كسانى كه حتى اطلاعات اندكى از برنامه‌هاى مذهبى دارند ، مىدانند كه همه اين تعبيرهاى ناروا براى اغفال توده‌هاى بىاطلاع از حقيقت مذهب ، ساخته شده است . اما موضوع صبر كه دستاويز ماترياليست‌هاى عصر ما شده ، يكى از اصول پسنديده اخلاقى است كه تمام ملل ، حتى ماترياليست‌ها عملا به آن ايمان راسخ دارند ، و بدون اين اصول اخلاقى هيچ فرد هدفدارى به هدف خود نخواهد رسيد ؛ زيرا هرگز معناى صبر ، تن دادن به ستم ستمگر و دست روى دست گذاردن و عرصه را به او سپردن نيست ، و در هيچ فرهنگى و يا كتاب اخلاقيى ، از صبر چنين تفسيرى نشده است ، بلكه منظور از صبر همان استقامت در راه هدف ، و شكيبايى در برابر مصايب است و