صورت فرق نمىكند كه طرفين صلح ، دو فرد مسلمان باشند يا دو طايفه و يا دو دولت بزرگ ؛ در هر حال ، بر هر فرد مسلمان لازم است كه براى برقرارى صلح حد اكثر كوشش و تلاش را مبذول دارد . در نبرد « حديبيه » ، پيامبر اسلام خودگذشتگى عجيبى براى برقرارى صلح ميان مسلمانان و مشركان از خود نشان داد . او حاضر شد گروهى از يارانش را از خود برنجاند ، اما پيمان صلح را به امضا برساند ( ما تفصيل آن را در كتاب « فروغ ابديت » « 1 » به طور مشروح نوشته‌ايم ) . امير مؤمنان درباره اهميت برقرارى صلح و دوستى ميان دو متخاصم چنين مىفرمايد : « و صلاح ذات بينكم فانّي سمعت جدّكما يقول : صلاح ذات البين افضل من عامّة الصلاة و الصّيام ؛ « 2 » من شما فرزندانم را سفارش مىكنم كه براى برقرارى صلح ميان دو متخاصم كوشش كنيد ؛ چه ، من از جد شما پيامبر اكرم شنيدم كه مىفرمود : ايجاد صلح و صفا ميان دو متخاصم ، از يك سال نماز و روزه برتر است . » اين امر به حدى در نظر اسلام حايز اهميت است كه فرد مصلح مجاز است براى برقرار ساختن صلح از هر نوع ابزار عقلايى ، حتى

--> ( 1 ) . ج 2 ، ص 580 - 603 ( چاپ سوم ) . ( 2 ) . نهج البلاغه عبده ، ج 3 ، ص 85 ( از وصاياى امير مؤمنان به فرزندان خود ) .