نظارت كنند ، و در صورتى كه يكى از طرفين از دايرهء عدل و داد گامى فراتر نهاد ، با تمام قدرت او را بكوبند و نيروهاى خود را براى اثبات محكوميت او و جنگ و نبرد با او بسيج كنند تا اينكه سرانجام به فرمان حق گردن نهد . براى پايدارى چنين صلحى ، اسلام شرايطى در نظر گرفته است : 1 . هر نوع پيمان سازش و ترك تعرض و تجاوز ، بايد براساس عدل و داد استوار باشد ، و نيرومندى يك طرف ، نبايد موجب شود كه او خواسته‌هاى خود را بر متخاصم ضعيف و ناتوان تحميل كند ؛ از قديم‌الايام ، گفته‌اند : « صلح حقيقى ميان قوى و ضعيف متصور نيست » و اين همان حقيقتى است كه قرآن آن را با جمله : « فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا ؛ ميان آنان با عدل و داد ، صلح و صفا برقرار سازيد و در بستن پيمان ، عدالت بورزيد » ، بيان نموده است . 2 . افراد باايمان و خداشناسى كه هيچ‌گونه منافعى در اين درگيرى ندارند ، بر اين صلح نظارت كنند . 3 . هرگاه يكى از طرفين به فكر توسعه‌طلبى افتاد و بر خلاف مواد پيمان صلح گام برداشت ، ناظران بىطرف صلح ، بايد با جنگ و نبرد ، او را سر جاى خود بنشانند ، تا افراد ستمگر و متجاوز بدانند كه در جامعه اسلامى براى آنان منزلتى وجود ندارد و اين دو شرط اساسى را قرآن با جملهء زير بيان فرموده است : « فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي ؛ هرگاه گروه ناظر بر صلح ، ببينند كه يكى از