و انجيل و عقايد اهل كتاب و شرح وقايع نبردها و جنگهاى مسلمانان با اهل كتاب و مشركان نازل گشته و يا متضمن اصول اخلاقى و دستورهاى مذهبى ، از واجبات و مستحبات است ، همگى مدنى بوده و به اصطلاح پس از مهاجرت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از مكه به مدينه نازل شده‌اند « 1 » ؛ زيرا در محيط مدينه ، سروكار پيامبر با انصار و طوايفى بود ، كه تدريجا اسلام مىآوردند ؛ ديگر موقعيت ايجاب نمىكرد كه آن حضرت دربارهء نكوهش بتها و بت‌پرستان ، سخن بگويد . بنابراين ، بايد آيات اين سوره را مدنى بدانيم ؛ زيرا علاوه بر اين كه همه مفسران اتّفاق‌نظر دارند كه آيات اين سوره مدنى است - و فقط از ابن عباس نقل شده كه به نظر وى ، سيزدهمين آيه اين سوره در مكّه نازل گرديده است - مضامين آيات گواه زنده بر مدنى بودن آن مىباشد ؛ زيرا محيط مكه براى طرح چنين مسائل اخلاقى متناسب نبود ؛ هنوز آنان در مسائل اساسى اسلام ( مبدأ و معاد ) ترديد داشتند ، و نبوت پيامبر را تصديق نكرده و به رسالت جهانى او ايمان نياورده بودند ؛ در چنين محيطى ، هرگز موقعيتى فراهم نبود كه پيامبر دربارهء مسائل اخلاقى ، مانند : سوءظن و غيبت سخن بگويد .

--> ( 1 ) . آياتى كه در « حجة الوداع » ، در مكه بر پيامبر نازل شده ، اصطلاحا مدنى است ، اگرچه در سرزمين مدينه نازل نشده است ؛ زيرا معيار مدنى بودن آيه‌ها ، اين است كه پس از مهاجرت به مدينه نازل شده باشد و ما با ملاحظه همين مطلب ، اين اصطلاح را در عبارات فوق متذكر شديم .