هادى هاشميان
54
كوه توحيد ( بررسى سير زندگي، افكار، آثار و ... سيد العارفين آيت الله سيد على آقا قاضى طباطبايى تبريزى (ره)) (فارسى)
جامعالشرايط بود ، از مرحوم ميرزامهدى شهرستانى « 1 » اجازه اجتهاد تحصيلكرده و در زهد و تقوى و عبادت ضربالمثل بود ، منقول است كه از جوانى تا آخر عمر نوافل يوميه را ترك نكرده ، بسيار فطن و متواضع و حليم بوده و حسن معاشرت داشته است ، خانهاش هميشه پناهگاه فقرا و مساكين بوده و هيچ سائلى را از فيض محروم نمىكرده است ، در نهايت شرف و افتخار رياست ، زندگى نموده است ، پس از فوت والد بزرگوار خود رسماً متصدى امر قضاوت گرديده و از اركان عمده شهر تبريز بوده است » . « 2 » نادرميرزا در « تاريخ و جغرافى دارالسلطنه تبريز » درباره وى مىنويسد : « حاجى ميرزامهدى قاضى مردى بزرگوار ، فاضل ، ديندار و مقبولالقول بود . به همه جاى ، پادشاه بزرگ او را نيك محترم مىداشت . نايبالسلطنه حكمران ملك بود ، به راى او كار بستى . تمامى بوميان تبريز آن بزرگ را به ديده بزرگى ديدندى ، رأيى زرين داشت از ثقات شنيدم كه مردى مستجابالدعوه بود . با همهى سادگى ، مكرماً و محترماً ، همى زيست تا در 25 ربيعالاول 1241 از هجرت به نياكان خود پيوست . كالبد آن سيد را مقبرهاى كردند به كنار مسجد به اول بازاركهنه ، اكنون همان جاى را مقبره نامند . » « 3 » ميرزامهدى قاضى در زلزله سال 1193 ه - . ق زير آوار ماند و در حالى كه اندك رمقى برايش مانده بود ، نذر كرد اگر جان سالم به در برد ، آثار خيرى از خود به جا گذارد . وى پس از نجات ، مسجدى را كه امروز به نام مسجد مقبره معروف است بازسازى كرد و نيز آثار نيك ديگرى از خود به جاى گذاشت .
--> ( 1 ) - - علامه ميرزامهدى شهرستانى از فقها و عالمان بزرگ عالم تشيع مىباشد . او كسى بود كه در ميان همه فقها برجسته عصر خود بر جنازه علامه بحرالعلوم نماز خواند . آن بزرگوار اجازهنامه مفصلى بر آيت الله ميرزامهدى قاضى صادر كرده كه در ترسيم جايگاه علمى او براى ما كافى است . علامه شيخعبدالحسين امينى اين اجازهنامه را در كتاب « شهداءالفضيله » به طور كامل آورده است : فرازهايى از آن چنين است : يكى از كسانى كه در اين علوم و دانشها ( فقه ، اصول ، كلام ، تفسير ، قرآنشناسى ، حديثشناسى ، يعنى هر آنچه در اجتهاد شرط است ) بهره فراوان داشته ، سرآمد سادات بزرگوار و شاخسار بوستان بنىهاشم ، عالم روشنضمير ، محقق دقيق و تيزبين ، داراى ذهن جوال و درك صائب در مسائل و علوم آقاميرزامهدى است كه خدايش عمر طولانى دهد و عزت و مرتبه بلندش را در ميان مردم مستدام بدار . . . » شهيدان راه فضيلت ، ص 423 . ( 2 ) - هديه لآلعبا فى نسب آل طباطبا ، ص 30 . ( 3 ) - تاريخ و جعرافى دارالسلطنه تبريز ، ملخص از ص 244 و 245 . در كنار قبر مرحوم حاجميرزامهدى قاضى چند نفر ديگر مدفونند : 1 - حاج ميرزا عبدالجبار قاضى 2 - حاجميرزامحسن قاضى 3 - ميرزاصادق فرزند ميرزاعبدالجبار قاضى 4 - صبيه مرحوم حاجميرزامهدى قاضى ، جدّه مادرى آيت الله ميرزاصادقآقا مجتهدتبريزى . .