د : دستورالعمل‌ها اين نوشته‌هاى اخلاقى در حوزه‌هاى علميه به عنوان يك سنت حسنه و سيره مستمر وجود داشته است ؛ و محتواى آنها نصايح و مواعظ و رهنمودهايى است كه استاد به تقاضاى شاگرد ، ارائه مىداده است و معمولًا بزرگان حوزه و آنها كه سخن و عملشان حجت و اسوه براى شاگردان و دوستان بوده است ، در نوشتن اين « دستورالعمل‌ها » مورد درخواست واقع مىشدند ، و آنها هم از اين مسأله دريغ ننموده و از سوز دل ، آنچه براى پيمودن راه براى رهروان لازم و ضرورى مىنموده است ، بيان مىداشته‌اند . ه : وصيتنامه‌ها نوع ديگر از آموزش‌هاى اخلاقى - نوشتارى كه از مقوله ارشاد و هدايت است و هم افق با « دستورالعمل‌ها » مىباشد ، وصيت نامه‌هاست . قرآن ، سراسرش دعوت و توصيه به ارزش‌هاست و در حقيقت اوّلين ( مُوصى ) كه انسان‌ها را به طرف اخلاق و معنويت و كمال سوق داده و سفارش نموده است ، خداوند است : « وصيّيَنا اْلْانسانَ بوِالِديْه حسناً ! » احسان به پدر و مادر به عنوان يك ارزش مورد توصيه خداوند است . « و لقد وصيّنا الَّذينَ اوُتوالكتابَ مِنْ قبلِكُمْ و ايّاكُمْ انِ اتَّقوُ الله . « 1 » » سفارش كرديم آنانى را كه داراى كتاب بودند از پيشنيان و شما را كه متقى مىباشيد . آموزش‌هاى اخلاقى ( كردارى ) شكى نيست كه يكى از بهترين و موفق‌ترين روش‌هاى تربيتى تربيت از راه نشاندادن الگو و سرمشق عملى است ؛ از اين جهت قرآن كريم ، پيامبر اكرم را به عنوان الگو ( اسوه ) و به عنوان اسلام مجسم و قرآن مُجَسَّد مطرح كرده است ، زيرا تمام مبادى ارزش‌ها و تعاليم درخشان اسلام در وجودش متمثل شده است و از اينروست كه درباره‌اش گفته‌اند : ( كان خلقه‌القرآن ) و به خاطر همين است كه در كتاب‌هاى تربيتى ، اين روش را براى تهذيب مفيدتر مىدانند .

--> ( 1 ) - - « سوره عنكبوت » ، آيه 8 « سوره نساء » ، آيه 121 ، « سوره انعام » ، آيه 151 . .