تَأَجُّجِهِ . يَا مَنْ دَلَّ عَلى ذَاتِهِ بِذَاتِهِ ، وَتَنَزَّهَ عَنْ مُجَانَسَةِ مَخْلُوقَاتِهِ ؟ « بارالها ؛ اى آنكه زبان صبح را به بيان گوياييش بر آورد و پاره‌هاى شب تار را با شدّت تاريكيش بر طرف كرد و آفرينش آسمان گردان در اندازه‌هاى بر جهايش را استوار ساخت و پرتو خورشيد را با نور فروزانش جلوه داد ، اى آنكه به ذاتش خود دلالت مىكند و از شباهت با مخلوقاتش دورى جسته است . . . » اين دعا - با تلاوت پى درپى و مداوم آن - يادآور مىشود كه همهء جوانب طبيعت در برابر خداوند خاضع است ، شكوفايى بامدادى طبيعت ، شكست تاريكى در برابر پرتو بامداد و افلاك گردان اين جهان ، همه در دست خداست و تحت تسلّط و شكوه و قدرت اوست ، بنابر اين دليلى براى ترس از طبيعت وجود ندارد ، بلكه بر انسان است تا به سلاح ايمان و دانش مجهّز شود تا بر طبيعت چيرگى يابد و آن را براى خواسته‌ها و اهداف خود تسخير كند . 3 - مؤمن با بيم از عذاب و بلاى خدا مواجه است و دعا سلاح مؤمن است در برابر عذاب و بلاى خدا ، در حديث آمده : « الدعاء يردّ القضاء وقد ابِرم إبراماً » . ( اصول كافى ، ج 4 ، ص 216 ) « دعا قضا را بر مىگرداند حال آنكه سخت پا برجاست . » در روايات مىخوانيم كه بر قوم يونس عذاب نازل شد و چنان به آنها نزديك گشت كه گويى با آنان به اندازهء قامت مردى فاصله دارد ( يعنى حدوداً دو متر ) ، عذاب در شرف وقوع بود و آن را به چشم خويش مىديدند ، امّا آنان زارى كردند و خدا را خواندند تا اينكه عذاب از آنان روى گرداند . دعا سلاح مؤمن است در برابر عذاب خدا ، اين عذابى كه خداوند به سبب اعمال و گناهان انسان بر وى نازل مىكند .