امّا در اينجا سزاوار است اندكى در بارهء حادثه‌اى كه براى مؤرخان اين پرسش را ايجاد كرده است و به نظر ما نقطه درخشانى در زندگى امام رضا و نقطه عطفى در حركت شيعه به شمار مىآيد ، سخن بگوييم . پرسش اين است : چرا آن‌حضرت ولايتعهدى مأمون را پذيرفت ؟ پيش از هر چيز بايد اين پرسش را نيز مطرح كنيم كه : چه عواملى خليفه عبّاسى را واداشت تا چنين گام بزرگ و جسورانه‌اى بردارد ؟ ! مأمون در انديشهء تقرّب به امام آيا مأمون كه از مادرى پارسى زاده و در دامان هواخواهان بيت علوى پرورده شده بود و از تاريخ اسلام آگاهيهاى بسيار داشت و در علم كلام چيرگى حاصل كرده بود ، يك شيعى تمام عيار بود ؟ آيا انتخاب امام رضا از سوى او به ولايتعهدى ، ابتدا با انگيزه‌اى سالم صورت پذيرفت و بعداً وى از تصميم خود منصرف شد و آن‌حضرت را با زهر مسموم كرد ، زيرا چنان كه پدرش هارون روزى به وى گفته بود ، سلطنت عقيم است و اگر روزى ( امام ) على بن موسى الرضا با وى به منازعه بر مىخواست حكومت را از او مىگرفت ؟ يا اينكه انتخاب امام رضا عليه السلام به ولايتعهدى ، نقشه‌اى بود كه از جانب فضل بن سهل و همدستان او طرح ريزى شده بود و مأمون بدون هيچ