بود و اين امر به آن‌حضرت اجازه مىداد كه دست اندركار ايجاد انقلابى گسترده و فراگير شود ، امّا با وجود اين ، گويى تقدير از ظهور انقلاب جلوگيرى مىكرد و موفقيّت و پيروزى آن را به تأخير مىانداخت . در روزگار حكومت هارون الرشيد ، مبارزه ميان دستگاه عبّاسى و جنبش مكتبى ، به اوج خود رسيده بود . از برخى نصوص و حوادث تاريخى مىتوان چنين استنباط كرد كه نقشهء انقلاب آماده بود و دستگاه عبّاسى ، با آنكه در عصر طلايى خويش به سر مىبرد ، امّا در سركوب و نابودى اين انقلاب با شكست رو به رو شده بود ، زيرا شمار هواخواهان و ياوران جنبش مكتبى نه تنها در ميان مردم رو به افزايش گذارده بود . بلكه اين موج به بزرگان دولت رسيده و دامنگير آنان نيز شده بود و آنان نيز تا اندازه‌اى به جنبش مكتبى تمايل نشان مىدادند . شايد تلاش مأمون ، جانشين هارون الرشيد ، براى تقرّب جستن به بيت علوى وءبويژه به امام على بن موسى الرضا عليهما السلام كه هارون پدر ايشان ( امام موسى كاظم عليه السلام ) را به شهادت رسانده بود ، تا حدودى از گرايش سران و رجال دولت به جنبش اسلامى پرده بردارد . حوادثى كه مىتوانند ما را به اين واقعيّت هدايت كنند ، عبارتند از : احاديثى در دست است كه نشان مىدهد مقدّر آن بوده كه امام هفتم دست به كار قيام شود و حتّى در ميان شيعه اين سخن گفته مىشود كه امام كاظم ، قائم آل محمّد صلى الله عليه و آله است و نمىميرد تا آنكه ، خداوند زمين را به دست او ، پر از عدل و داد كند ، پس از آنكه پر از ظلم و ستم شده است . از ابوحمزه ثمالى نقل شده است كه گفت به ابو جعفر ( امام باقر ) گفتم :