من بود . شما هنگامى كه به صفيّن روانه شديد دينتان پيشاپيش دنيايتان بود و امروز چنان گشته‌ايد كه دنيايتان فراروى دينتان است . واى بر تو اى خارجى ! كوفيان مردمى هستند كه نمىتوان به آنان اطمينان كرد ، وهيچكس جز ذليلان به آنان عزيز نشدند . هيچ يك از آنان با رأى ديگرى موافقت نمىكند . پدرم به خاطر آنان متحمّل مشكلات بسيار و حوادث تلخى شد . سرزمين آنان زودتر از ديگر جاها رو به ويرانى مىگذارد و مردم آن كسانى هستند كه دينشان پراكنده شد و خود گروه گروه شدند » . « 1 » با توجه به اين عوامل و نيز علل و اسباب ديگر ، امام عليه السلام با معاويه تن به صلح داد و اين عهدنامه را با وى منعقد كرد : بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ « اين پيمان نامه‌اى است كه حسن بن على بن ابى طالب با معاويه بن ابى سفيان منعقد كرده است . وى با معاويه مصالحه مىكند كه حكومت را با شرايط زير به دو واگذارد : 1 - معاويه در ميان مردم به كتاب خدا و سنّت پيامبرش و سيرهء جانشينان صالح او حكومت كند . 2 - معاويه بن ابى سفيان نمىتواند پس از خود جانشينى براى حكومت تعيين كند ، بلكه پس از وى حسن و پس از او حسين بايد بر مردم حكومت كنند . 3 - مردم در هر جا كه باشند ، در شام يا عراق يا حجاز و يا يمن بايد در امان باشند .

--> ( 1 ) - تذكرة الخواص ، ص 207 .