8 - از مناسك است نماز پس از طواف نزد مقام ابراهيم عليه السلام ، زيرا خداوند مىفرمايد : ( وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلّىً ) « 1 » . « از مقام ابراهيم مصلّى برگزينيد . » 9 - از مناسك حجّ است سعى ميان دو كوه صفا و مروه ، كه از شعائر الهى به شمار مىآيد اگرچه ، جاهليّت اين آيين را تحريف كرد و دو بت بر اين دو كوه نهاد كه خود موجب شد برخى از اين آيين خوددارى كنند ، پس خداوند آن را نفى كرد و فرمود : ( إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَمَن تَطَوَّعَ خَيْراً فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ ) « 2 » . « صفا و مروه از شعائر خداست . پس كسانى كه حجّ خانه را به جاى مىآورند يا عُمره مىگزارند اگر بر آن دو كوه طواف كنند مرتكب گناهى نشده‌اند . پس هر كه كار نيكى را به رغبت انجام دهد ، بداند كه خدا شكر پذيرنده‌اى داناست . » اين سعى گواه آن است كه به بازى گرفته شدن پاره‌اى شعائر از سوى جاهليت آن را لغو نمىكند ، و شايسته نيست آيينى ترك گفته شود به بهانه اين كه كفّار آن را از جايگاه و اهدافش دور ساخته‌اند . 10 - يكى ديگر از بينشهاى قرآن درباره حجّ ، خدمت به مهيمانان

--> ( 1 ) - سورهء بقره ، آيهء 125 . ( 2 ) - همان ، آيهء 158 .