وسيله خدا مىتوانم . پس خدا داخل در انسان نيست تا مخلوقات در رديف او و شريك مقام كبريائيش باشند و از سوى ديگر بدور از مخلوقات هم نيست تا مخلوقات از او بىنياز باشند و بدون او توانايى داشته باشند ، بلكه بدون تأثّر از ايشان بر آنها تأثير مىنهد . آيات و تفاسير ( إِنَّمَا قَوْلُنَا لِشَيْءٍ إِذَا أَرَدْنَاهُ أَن نَّقُولَ لَهُ كُن فَيَكُونُ ) « 1 » . « فرمان ما به هر چيزى كه اراده‌اش را بكنيم اين است كه مىگوييم : موجود شو ، و موجود مىشود . » « قول » در اين جا كنايه از مشيّت الهى به هنگام آفرينش پديده‌اى است و هيچ نيازى به حركت يا عملى ندارد ، بلكه آن را ابداع مىكند . ( وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا . . . ) « 2 » . « . . و زمين به نور پروردگارش روشن شد . . . » « نور » در اين جا تعبير ظريفى از همان انرژى است ( اگر تعبير ، درست باشد ) ، انرژى اى كه پديده‌ها را موجود مىسازد و در اختيار خداست . ( إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضَ أَن تَزُولَا وَلَئِن زَالَتَا إِنْ أَمْسَكَهُمَا مِنْ أَحَدٍ مِن بَعْدِهِ إِنَّهُ كَانَ حَلِيماً غَفُوراً ) « 3 » .

--> ( 1 ) - سورهء نحل ، آيهء 40 . ( 2 ) - سورهء زمر ، آيهء 69 . ( 3 ) - سورهء فاطر ، آيهء 41 .