ما در سياق برخى از آيات شاهد گريزى هستيم كه هدف از آن بيان حقيقتى علمى است كه با واقعيّت تزكيه كه هدف ظاهر سياق است ارتباط دارد ، براى مثال خداوند مىفرمايد : ( وَيَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَيَزِيدُهُم مِن فَضْلِهِ وَالْكَافِرُونَ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ * وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَلكِن يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مَا يَشَاءُ إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ * وَهُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِن بَعْدِ مَا قَنَطُوا وَيَنشُرُ رَحْمَتَهُ وَهُوَ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ ) « 1 » . « و دعاى كسانى را كه ايمان آورده‌اند و كارهاى شايسته كرده‌اند اجابت مىكند و از فضل خويش آنان را افزون مىدهد و كافران را به عذابى سخت گرفتار مىسازد ، اگر خدا روزى بندگانش را افزون كند در زمين فساد مىكنند ولى به‌اندازه‌اى كه بخواهد روزى مىفرستد زيرا بر بندگان خود آگاه و بيناست ، و اوست آن خدايى كه بعد از نوميديشان باران مىفرستد و رحمت خود را به همه جا منتشر مىكند و اوست كار ساز و ستودنى . » ما در اين سخن پروردگار كه : ( وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ ) شاهد گريز هستيم ، زيرا ظاهراً ميان اين آيه و قبل از آن : ( وَيَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ) و نيز بعد از آن : ( وَهُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِن بَعْدِ مَا قَنَطُوا ) ارتباطى به چشم نمىخورد . اين گريز تنها براى بيان سنّت فطرى است كه در بندگان جريان دارد و آن عبادت از اين است كه هرگاه نعمتهايشان فراوان گردد توازن

--> ( 1 ) - سورهء شورى ، آيات 26 - 28 .