عقلى » تكيه دارد كه در او نهفته است . پس پيوند و ارتباط ميان تزكيه و تعليم شباهتى دارد به پاكى و سالمى موتور يك ماشين و وضعيت سوخت آن دارد . ليكن اين سوخت انسان [ تعليم ] بدون پاكى ( تزكيه ) از آلودگىها و اخلاق فاسد و افكار باطل سودى ندارد . و به همين خاطر است كه « تزكيه » « تعليم » را تكميل مىكند و هر يك موجب كمال ديگرى مىشود . 2 - امّا چگونه قرآن تزكيه و تعليم را در كنار هم مىآورد و آنها را مكمل هم مىداند ؟ براى پاسخ به اين سؤال بايد نكاتى چند مورد بحث قرار گيرد : الف - قرآن كريم مردم را به حقيقت مطلق متوجّه مىسازد و براى دعوت به حق ، باطل را وسيله قرار نمىدهد چنانچه ساير كتب تربيتى كمتر به وسيله‌اى نظر دارند كه اهداف تربيتى را با آنها تحقّق مىبخشند ، از همين جاست كه قرآن كريم سنّتهاى هستى و قوانين فطرى را كه حاكم بر حيات است بيان و مردم را متوجّه شناخت آن مىكند و تا با اين‌شناخت و بينش خود را از هرگونه‌آلودگى پاك سازند . توجّه دادن قرآن به اين سنّتها و قوانين دو هدف اساسى را در پيش رو دارد : اوّل - هدايت مردم به راه صلاح و سلامت ، راهى كه زندگى آنها و مقتضيات سنّتهاى عمومى را با يكديگر جمع مىكند . دوم - آموختن اين سنّتها به مردم است و هدف دوم طبيعى است كه در ظاهر قرآن به چشم نمىخورد . زيرا سياق قرآن در جهت تزكيه