عثمان ، نامنظم و غير مؤلف بوده است . و مردم پايبند جمع‌آورى قرآن توسط عثمان نبوده‌اند . و عايشه هم با مردم در اين زمينه موافق بوده است و مىگفته است : قرآن به هر ترتيبى خوانده شود مهم نيست . احتمال دارد اين فرد عراقى از قرائت ابن مسعود كه مدتى در كوفه مىزيسته است پيروى مىكرده است . عسقلانى اين احتمال را تقويت مىكند « 1 » . مخالفت با مصحف عثمان حديث قبلى از عايشه بيانگر آن است كه مصحف عثمان قبول عام نيافته بوده است . بخصوص از طرف رقبا كه عايشه هم احتمالا از آنان بوده است مثلا « ابن مسعود » از تسليم مصحف خود به هيئت حاكمه ، خوددارى كرد و آن را نزد خود حفظ نمود « 2 » همچنين در روايات به اين نكته بر مىخوريم كه مخالفت با عثمان در اين زمينه عموميّت يافته است و حتى امير المؤمنين ( ع ) از انتقادات مردم درباره مصحف عثمان جلوگيرى كرد . و گفت : عثمان اين كار را در حضور عده‌اى از صحابه انجام داده است و اگر خود امام هم ولايت مىيافت همين كار را مىكرد « 3 » فلفله جعفى مىگويد : « همراه گروهى كه از تحويل مصاحف به مصحف واحد انديشناك شده بودند نزد عبد اللّه بن مسعود رفتيم يكى از افراد گروه گفت : ما براى ديدار نيامده‌ايم بلكه اين خبر ما را ترسانيده است لذا به سراغ تو آمده‌ايم » . عبد اللّه گفت : « قرآن بر پيامبرتان - ص - از هفت در و بر هفت حرف نازل شده است ، اگر چه كتاب قبل از قرآن از يك باب و بر يك حرف نازل مىگشت » « 4 » ابن اثير مىگويد : « اهل كوفه مصحف عثمان را پذيرفتند جز آن كه عده زيادى مصحف ابن

--> ( 1 ) رك : فتح البارى ، ج 9 ص 36 . ( 2 ) منابع آن قبلا ذكر شد تكرار نمىكنيم . ( 3 ) رك : فتح البارى ، ج 9 ، ص 16 . منابع اين سخن را در بخش دوّم ، فصل دوّم ، فراز تأييد على - ع - از كار عثمان ذكر كرده‌ايم كه در آينده خواهد آمد . و در جاى ديگر گفته‌ايم : تأييد كسى در كارى به معناى تأييد وى در همهء كارها نيست . بلكه اين دفاع امام نشان مىدهد هم و غم امام اعلاء كلمه اسلام بوده است و بس و هيچ مصلحت شخصى يا گروهى را مقدم بر اين هدف مقدس قرار نمىداده است . ( 4 ) مسند احمد ، ج 1 ، ص 445 و مشكل الآثار ، ج 4 ، ص 182 .