انس ، شعبى و ديگران ذكر مىكنند و مىگويند : اينها از كسانى هستند كه قرآن را جمع كردند . . . اما شبلنجى در اينجا يك كلمه را اضافه مىكند و آن كلمه « حفظ » است اين اجتهاد اوست در تفسير جمع قرآن توسط اين افراد ، اين كار را بدين جهت انجام مىدهد تا بگويد منظور از جمع قرآن حفظ در سينه‌هاست . و كتابت قرآن در زمان پيامبر اكرم - ص - وجود نداشته است . عده ديگرى نيز اين ادعا را داشته‌اند « 1 » . ولى اين ادعا صحيح نيست فقط يك اجتهاد شخصى است در تفسير سند تاريخى و هيچ دليل يا شاهد تاريخى ، آن را تأييد نمىكند بلكه شواهد و دلايل گذشته ، درست عكس ادعاى بالا را تأييد مىكند . و روشن شد كه مصاحف متعددى در زمان پيامبر اكرم - ص - وجود داشته است . « چه بسيار كه پيامبر اكرم - ص - بر قرائت از روى مصحف تأكيد كرده است و فضل و ثواب آن را بيان داشته است . همگان اعتراف دارند كه : بزرگان صحابه ، مصاحف اختصاصى داشته‌اند مانند : مصحف على - عليه السلام - ابى ، ابن مسعود و ديگران . « رافعى » مىگويد : « اتفاق نظر است بر آن كه : كسانى كه قرآن را تكميل نوشتند و قرآن آنان مرجع براى قرآنهاى بعدى شد عبارتند از : علىّ بن ابى طالب ابى بن كعب ، زيد بن ثابت و عبد اللّه بن مسعود ، قرائت اين افراد ، اصل همه قرائات شمرده مىشود « 2 » » . لابد منظور رافعى آن است كه قبل از جمع‌آورى زيد مصحف را در زمان خليفه ، اين مصاحف جمع‌آورى شده بودند . علاوه بر آن قرّاء و حفاظ قرآن در زمان پيامبر - ص - بسيار بوده‌اند و دلايل و شواهد اين مطلب هم قبلا بيان شد ديگر دليلى بر ذكر عده خاصى به عنوان قارى و حافظ قرآن نيست . كافى است يادآورى كنيم در فاجعه « بئر معونه » هفتاد تن شهيد شدند و به همين تعداد در جنگ يمامه به شهادت رسيدند « 3 » حتى شهداى

--> ( 1 ) ر ك : فتح البارى ، ج 7 ، ص 96 . البرهان زركشى ، ج 1 ، ص 235 . فواتح الرحموت ، در حاشيه المستصفى ، ج 2 ، ص 12 . بحوث فى تاريخ القرآن و علومه ، ص 157 و 131 . البيان خوئى ، ص 269 با اين تعبير : چه بسا گوينده‌اى بگويد . . . ر ك : و گفتار ابن حجر دربارهء جمع قرآن توسط على . او ادعا مىكند : مراد از جمع قرآن آن است كه امام ، قرآن را در سينه خود حفظ كرده بود . ر ك : تأسيس الشيعة لعلوم الاسلام ، ص 317 . ( 2 ) بحوث فى تاريخ القرآن و علومه ، ص 115 و 124 به نقل از : اعجاز القرآن رافعى ، ص 35 و 36 و مباحث فى علوم القرآن قطان ، ص 124 اما در اينجا معاذ بن جبل را مىافزايد . ( 3 ) ر ك : فتح البارى ، ج 9 ، ص 43 و 48 . البرهان زركشى ، ج 1 ، ص 242 ، مناهل العرفان ، ج 1 ،