« سندى » در حاشيهء اين مطلب مىنويسد : « منظور انس آن است كه : تا جايى كه من مىدانم كس ديگرى قرآن را در زمان پيامبر - ص - جمع‌آورى نكرد . يا آنكه از « اوس » جز اين چهار تن كسى قرآن را تدوين ننمود و الّا عده زيادى از صحابه قرآن را جمع‌آورى كردند و اين مطلب واضحى است « 1 » » . « قرطبى » بر اين حديث انس تعليقى دارد به اين مضمون : « . . . منظور از جمع‌آورندگان در اين حديث : انصار است و الا جماعتى از صحابه دست به اين كار زدند از جمله : 5 - عثمان بن عفان . 6 - على - عليه السلام . 7 - عبد اللّه بن مسعود . 8 - عبد اللّه بن عمرو بن عاص . 9 - سالم مولاى ابى حذيفه ( رض ) ابن اثير در اينجا اضافه مىكند : « آن سه تن حديث را وارد كتب خويش كرده‌اند » « 2 » . ابو عمرو همين عبارات را در شرح زندگى قيس بن سكن دارد و گمان مىكند قيس همان ابو زيد است . و اين مطلب را ديگرى هم گفته است « 3 » . ليكن ديگران گفته‌اند : ابو زيد همان سعد بن عمير است و بازگفته شده

--> الجامع لاحكام القرآن ، ج 1 ، ص 56 و 57 . بحار ، ج 89 ، ص 77 به نقل از : بخارى ، مسلم ، ترمذى و جامع الاصول . البرهان زركشى ، ج 1 ، ص 241 . الاتقان ، ج 1 ، ص 70 و 71 به نقل از : ابن جرير و بخارى . عمدة القارى ، ج 20 ، ص 26 به نقل از : مسلم . تهذيب تاريخ دمشق ، ج 5 ، ص 137 و 448 . تفسير القرآن - العظيم ابن كثير ، ج 4 ( ذيل صفحه ) ص 28 به نقل از : مسلم ، تاريخ القرآن ، ص 47 . فتح البارى ، ج 9 ، ص 49 . كنز العمال ، ج 2 ، ص 390 . البيان خوئى ، ص 269 و 270 . بحوث حول القرآن ، ص 215 . بحوث فى تاريخ القرآن و علومه ، ص 130 اسد الغابه ، ج 4 ، ص 216 الاستيعاب در حاشيه . الإصابة ، ج 3 ، ص 224 ؛ الجامع الصحيح ترمذى ، ج 5 ص 666 . تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 31 و 25 . البداية و النهاية ، ج 7 ص 340 به نقل از : صحيحين و ر ك : ص 346 و سير اعلام النبلاء ، ج 2 ، ص 431 به نقل از : المحبر و غيره : ( 1 ) ر ك : حاشية السندى على صحيح البخارى : حاشيه ، ج 3 ، ص 147 . ( 2 ) الاستيعاب در حاشية الاصابة ، ج 3 ، ص 224 و اسد الغابة ، ج 4 ص 216 . ( 3 ) ر ك : الاصابة ، ج 3 ، ص 250 و الاستيعاب در حاشيه الاصابة ، ج 3 ، ص 224 و اسد الغابة ، ج 4 ، ص 216 .