السيد جعفر مرتضى العاملي (مترجم: اسلامى)

310

حقائق هامة حول القرآن الكريم (حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم) (فارسى)

مىگويد يك‌صد و سيزده آيه « بسمله » در قرآن زيادى است . و بر نظر خود ادعاى اجماع مىكند « 1 » . به ابو حنيفه نسبت داده‌اند كه از خوض در اين مسئله خوددارى مىورزيد و آن را امرى دشوار مىدانست ؛ لذا سكوت را بهتر مىديد « 2 » و حتى نفى آيه بودن « بسمله » ادعاى ابو حنيفه و تابعانش است « 3 » . اوزاعى « 4 » و دمياطى نيز به اين نظر تمايل دارند « 5 » . شوكانى و ديگران مىگويند : « . . . از اوزاعى ، مالك ، ابو حنيفه و داود به نقل از احمد روايت شده است كه « بسمله » آيه قرآن نيست نه در سوره حمد و نه در اوايل سور ديگر « 6 » ابو بكر رازى ( ابن العربى ) در احكام القرآن مىگويد : شافعى گمان كرده است كه « بسمله » جزو سوره‌ها مىباشد . و در اين ادعا و قول ، كسى بر او سبقت نگرفته است ؛ زيرا اختلاف ميان قدما بر سر آن بود كه آيا « بسمله » جزء سوره حمد است يا نه ؟ . ولى ديگر هيچ‌كس آن را جزو سوره‌هاى ديگر قرآن نمىدانست « 7 » همچنين عينى اعتقاد به آيه نبودن را از اين افراد نقل مىكند : اوزاعى ، طبرى ، احناف ، ثورى ، احمد ، اسحاق و قول شافعى دربارهء آيه بودن « بسمله » مختلف است « 8 » و نيز آيه نبودن « بسمله » را از مالك و عده‌اى از حنفىها و عده‌اى از حنابله نقل نموده است سپس استدلال طحاوى را بر آيه نبودن « بسمله » ذكر مىكند . علاقه‌مندان مىتوانند مراجعه نمايند « 9 » . زيلعى تقريبا همين را مىگويد و اضافه مىكند : عده‌اى از پيروان احمد ادعا مىكنند عقيدهء احمد نيز چنين بوده است و از وى روايتى را در اين زمينه نقل مىكنند « 10 » .

--> ( 1 ) الكشف عن وجوه القراءات السبع ، ج 1 ، ص 13 ، 15 ، 16 ، 17 ، 22 و 23 . ( 2 ) التفسير الكبير ، ج 1 ، ص 194 . ( 3 ) تفسير القرآن العظيم / ابن كثير ، ج 1 ، ص 16 . التفسير الكبير ، ج 1 ، ص 198 . احكام القرآن / جصاص ، ج 1 ، ص 8 و 9 . عمدة القارى ، ج 5 ، ص 284 و البحر الرائق ج 1 ، ص 330 . ( 4 ) مجمع الانهر ، ج 1 ، ص 93 . التفسير الكبير ، ج 1 ، ص 194 . عمدة القارى ، ج 5 ، ص 284 . و منابع ديگر . ( 5 ) السيرة الحلبية ، ج 1 ، ص 248 . ( 6 ) نيل الاوطار ، ج 2 ، ص 28 . ( 7 ) الجواهر النقى چاپ‌شده در حاشيه سنن بيهقى ، ج 2 ، ص 40 و 41 . السيرة الحلبية ، ج 1 ، ص 248 احكام القرآن جصاص ، ج 1 ، ص 9 . و عمدة القارى ، ج 5 ، ص 292 . ( 8 ) عمدة القارى ، ج 5 ، ص 284 . ( 9 ) همان مدرك ، ص 291 و 292 . ( 10 ) نصب الراية ، ج 1 ، ص 327 .