تحريف ، مستلزم دور است ؛ زيرا كه ممكن است خود اين آيه تحريف شده باشد . جواب : تمام افراد و علما ، اجماع دارند بر عدم تحريف اين آيه ، علاوه بر آن كسانى كه ادعاى تحريف قرآن را دارند موارد تحريف را به زعم خود ذكر كرده‌اند و اين آيه جزو آن موارد نيست . دليل دوّم : « دقت نظر و تحقيق » : يكى ديگر از دلايل عدم تحريف قرآن اهتمامى بود كه براى حفظ قرآن به كار مىرفت . انگيزه‌هاى زيادى فراهم آمده بود تا قرآن حفظ شود و حتى يك واو آن ، كم يا زياد نگردد كافى است ذكر كنيم كه عثمان جرأت نكرد تا يك آيهء منسوخ را حذف كند و در پاسخ درخواست ابن زبير در اين باره گفت كه : او نمىخواهد چيزى از جاى خود تغيير دهد « 1 » . شايد اين پاسخ عثمان پس از موضع سخت و امتحان دشوارى است كه دچارش شده بود عثمان هنگامى كه اصرار بر حذف « واو » از آيه كنز : « و » الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لا يُنْفِقُونَها فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ « 2 » داشت تا آن كه اين آيه صفت باشد براى اهل كتاب و شامل مسلمين نگردد ابى بن كعب - صحابى معروف - به شدت به مخالفت برخاست و عثمان را تهديد كرد كه اگر « واو » را حذف كند شمشيرش را بر دوش خواهد گذاشت . و عثمان ناچار شد از نظر خود بازگردد « 3 » . و هنگامى كه عمر خواست از اين قسمت آيه : وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ « 4 » « واو » را حذف كند - شايد به اين منظور كه از منزلت انصار كاسته و منزلت مهاجرين را بالا ببرد - مورد اعتراض « زيد بن ثابت » قرار گرفت و « ابى بن كعب » هم زيد را تأييد كرد . لذا عمر نتوانست به مقصود خود نايل گردد « 5 » همچنان كه عمر جرأت نكرد آيه رجم را - كه

--> ( 1 ) صحيح بخارى ، ج 3 ، ص 70 . تفسير الميزان ، ج 12 ، ص 124 . مباحث فى علوم القرآن ، ص 140 هر دو به نقل از : بخارى . و الاتقان ، ج 1 ، ص 60 . ( 2 ) سورهء توبه ، آيه 34 . ( 3 ) الدر المنثور ، ج 3 ، ص 232 . تفسير الميزان ، ج 9 ، ص 256 و ابو ذر ، مسلمان يا سوسياليست ، ص 42 . ( 4 ) سوره توبه ، آيه 100 . ( 5 ) الدر المنثور ، ج 3 ، ص 269 . به نقل از : عبيد در فضائلش ، سنيد ، ابن جرير ، ابن المنذر و ابن مردويه .