به عنوان سخن پيامبر روايت كرده‌اند نه به عنوان آيه قرآن . از جمله ناقلين حديث مىتوان افراد ذيل را ياد كرد : ابن عباس « 1 » ، انس « 2 » ، طاووس « 3 » ، سعد بن ابى وقاص « 4 » و بريده « 5 » . ثالثا : از انس و ابن عباس هر دو منقول است كه به دنبال عبارت : « لا يملأ جوف ابن آدم الا التراب » گفته‌اند : « . . . نمىدانم اين آيه‌اى بود كه نازل شده بود يا آن كه كلام پيامبر بود » يا : « . . . نمىدانم اين عبارت از قرآن است يا خير » « 6 » همين ترديد و شك ، دربارهء آيه يا حديث بودن عبارت فوق ، از ابى بن كعب منقول است « 7 » . رابعا : اين روايت از دو سوره نام مىبرد كه ابو موسى فراموش كرده بود . يكى معادل سوره « برائت » و ديگرى شبيه « مسبحات » و عبارت به ياد مانده را از ابو موسى نقل مىكند ما نمىدانيم چرا كس ديگرى از اين دو سوره جز ابو موسى ياد نمىكند ؟ ! و چرا از صحابه هيچ‌كس آنها را حفظ نكرده بودند ؟ ! آيا عاقلانه به نظر مىرسد ابو موسى سوره را به ياد داشته باشد و همه صحابه فراموش كرده باشند ؟ ! كتّاب وحى چرا اين دو سوره را ثبت نكرده‌اند ؟ ! چرا پيامبر - ص - كاتبان را براى نگاشتن اين دو سوره خبر نكرد ؟ مگر براى نوشتن حتى يك آيه كه نازل مىشد حضرت كاتبان را نمىخواست تا آن آيه را بنگارند ؟ و بالأخره : عين اين عبارت : « و لا يملأ جوف ابن آدم . . . » را ابى بن كعب مدعى است كه در سوره « بيّنه » بوده است . و حاكم در مستدرك خود اين مطلب را نقل مىكند . و با مراجعه به منابع قبل مطلب واضح‌تر مىگردد . حال آيا سوره « بيّنه » همان سوره‌اى است كه ابو موسى نامش را فراموش كرده است و به مقدار سوره برائت بوده است ؟ يا آن كه اين سورهء ديگرى است ؟ و اگر سورهء ديگرى است چرا اين عبارت در هر

--> ( 1 ) ذكر اخبار اصبهان ، ج 2 ، ص 283 . مسند احمد ، ج 5 ، ص 117 . و كنز العمال ، ج 2 ، ص 360 به نقل از : احمد ، ابى عوانه و سعيد بن منصور . ( 2 ) صحيح مسلم ، ج 3 ، ص 99 و 100 . ( 3 ) مصنف ، صنعانى ، ج 10 ، ص 436 . ( 4 ) المعجم الصغير ، ج 1 ، ص 139 . ( 5 ) مشكل الآثار ، ج 2 ، ص 417 و 418 . ( 6 ) صحيح مسلم ، ج 3 ، ص 100 . و سنن دارمى ، ج 2 ، ص 318 و 319 . ( 7 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 378 به نقل از : ابن ضريس . و در مشكل الآثار ، ج 2 ، ص 420 . اين عبارت از ابى بن كعب نقل شده است : اين عبارت را از قرآن مىدانستيم اگر . . .