كوشش ستايش برانگيز در پايان اين فصل لازم است به دو نكته اشاره كنيم : اوّل : نبايد فراموش كرد كه اهل سنت براى تنزيه ساحت قرآن از تحريف ، دست به كوششهايى زده‌اند و توجيهاتى براى اين گونه احاديث يافته‌اند هر چند كه بعضى از اين توجيهات نامعقول هستند مانند ادعاى نسخ تلاوت و غيره . و خود اين ، دليل ديگرى است بر آنچه كه قبلا ذكر كرديم كه نقل روايت ، دليل اعتقاد به مضمون آن نيست بلكه سعى اصلى راوى ، جمع‌آورى مرويات است نه تحقيق در متن آنها . لذا مىبينيم احاديث متعارض و متناقض را نقل مىكنند و حتى احاديث مخالف معتقدات خود را هم در كتب خويش وارد مىكنند . و حل تناقضات و تعارضات را به علماى نقاد و با اهليت وامىگذارند . يا آن كه اساسا هدف ديگرى از گرد آوردن اين گونه روايات را دارند . دوّم : ارائه يك نظر شاذ از طرف كس يا كسانى باعث نمىشود كه اين نظر شاذ را به تمام افراد يك مذهب نسبت دهند به صرف اين كه گويندهء سخن شاذ ، خود از پيروان اين مذهب بوده است . به خصوص اگر اين نظر شاذ ، از طرف ديگر افراد معتقدات آن مذهب تخطئه شود و مورد انكار قرار گيرد . لذا اعتقاد گروهى از حشويه اهل سنت باعث نمىشود كه اعتقاد به تحريف را به همه اهل سنت نسبت داد . مثلا « ابن تيميه » عقايدى خلاف اجماع اهل سنت پديد آورد و اين عقايد مورد انكار اهل سنت قرار گرفت ، آيا مىتوان اين سخنان شاذ ابن تيميه را به همه اهل سنت نسبت داد ؟ و اگر كسى چنين نسبتى دهد سخن ياوه بافته است و از حق تجاوز نموده در تعصب فرورفته است و از هواى نفس تبعيّت كرده است . خداوند ما را از اين گونه خطاها در كردار و گفتار نگاه دارد . اوست توفيق‌دهنده و هدايت‌كننده به راه رستگارى .