السيد جعفر مرتضى العاملي (مترجم: اسلامى)
187
حقائق هامة حول القرآن الكريم (حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم) (فارسى)
قرائت دقيق پيامبر است به او . 2 - « وَ ما هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ » گاهى با « ضاد » و گاهى با « ظا » « 1 » قرائت شده است . حافظ فراموشكار و عالم بدعتگذار « ابن مجاهد » در مقدمهء كتابش ، هنگام سخن از قرّاء مىگويد : « . . . يك دسته از قراء تنها آنچه را كه شنيده است نقل مىكند و وظيفه ديگرى جز اداى آنچه را كه آموخته است براى خود نمىشناسد . نه اعراب را مىشناسد و نه با عربيت آشناست ما اين دسته را « حافظ » مىناميم اين دسته چه بسا بر اثر گذشت زمان نكات اعرابى را فراموش كند . چون كه در آيه چه بسا حركات مختلفى وجود دارند كه با يكديگر شبيه مىباشند و وى آنها را به هم خلط مىكند . چون اعتمادش تنها به حافظه است كه در معرض نسيان و خلط است و بر عربيّت و قواعد زبان ، تكيهاى ندارد . چشم حقيقت بينى كه معانى را هم دريابد ندارد تا از خطاى در قرائت احتراز كند . اين « حافظ » كه دچار نسيان شده است قرآن را با لحن و غلط مىخواند . و به وسوسه افتاده قرائت خود را از ديگرى روايت مىكند تا خود را تبرئه كند و چه بسا نزد مردم راستگو تلقّى شود و قرائت وى پذيرفته گردد . در حالى كه او دچار اشتباه و توهّم شده و با جسارت ادعاى درستى قرائت خود مىكند . شايد هم اين حافظ قرائت خود را از كسى نقل كند كه آن شخص دچار سهو و نسيان شده باشد . بهر حال قرائت اين گونه حفاظ را نپذيرفته و نقل هم نمىكنيم . يك دسته ديگر اعراب را مىشناسند و با قواعد عربى آشنا هستند معانى و لغات را هم مىدانند ليكن از اختلافات قرائت و آثار مرويه مربوط به قرائات ، بىخبر هستند و تنها به اتكاى قواعد عربى آيات را چه بسا به گونهاى بخواند كه از نظر دستورى و ادبى غلط نباشد اما هيچكس از پيشينيان آيات را اين گونه نخوانده باشد . چنين فرد دانايى را بدعتگذار مىناميم « 2 » . شايد قرائت آيه ذيل از عمر ، ناشى از همين نسيان و فراموشى حافظ يا خطاى سامعه باشد :
--> ( 1 ) النشر ، ج 1 ، ص 28 . و التمهيد ، ج 2 ، ص 110 به نقل از : الاتحاف ، ص 434 . ( 2 ) القراءات القرآنية تاريخ و تعريف ، ص 35 و 36 به نقل از : ابن مجاهد در مقدمه كتابش ، ص 45 .