خطاهاى سهوى نگشت . و اين مسئله نسبت به كتابى با چنين حجم بزرگ طبيعى به نظر مىآيد به خصوص آن كه بعضى از مصاحف عثمانى قبل از مقابله نهايى و ضبط درست آيات به بلاد اسلامى فرستاده شد . مورخين در اين باره گفته‌اند كه : عثمان مصحف را با عجله به كوفه فرستاد ؛ زيرا به وى خبر رسيده بود كه مردم به قرائت ابن مسعود « 1 » - كه ميان وى و عثمان درگيرى معروفى به خاطر كتابت قرآن اتفاق افتاده است - گرويده‌اند و قرائت او را فرا مىگيرند . دانشمندان به موارد متعددى از اختلافات ميان مصاحف عثمانى اشاره كرده‌اند . عسقلانى مىگويد : « به اضافه اختلافاتى كه در تعداد « واو » هاى موجود در بعضى مصاحف و حذف آنها از بعضى مصاحف و تعداد « هاء » ها و « لام » ها كه در بعضى مصاحف موجودند و در بعضى مصاحف مفقود مىباشند » « 2 » . و يا ابن عامر مقرئ ( متوفى به سال 118 ه - ق ) كتابى مىنگارد و نام آن را « اختلاف مصاحف الشام و الحجاز و العراق » مىگذارد « 3 » . « فضلى » دربارهء اختلاف مصاحف مىگويد : « . . . اختلاف ميان مصاحف ( امام ) كم بود . مثلا اختلاف ميان مصحف اهل مدينه و عراق در دوازده حرف بود . و اختلاف ميان مصحف اهل شام با عراق در حدود چهل حرف بود . و بين دو مصحف كوفه و بصره پنج حرف اختلاف بود در مقدمه كتاب « المبانى » فصل خاصى به موارد و تعداد اختلاف‌ها اختصاص داده شده است و مثالها را هم جمع كرده است . اين فصل پنجمين فصل از : اختلاف المصاحف و القراءات و القول فى كيفيتها « 4 » مىباشد » . در اينجا به برخى از اين گونه اختلاف‌ها اشاره مىكنيم : 1 - در مصاحف - غير از مصحف مكه - آيه ذيل با اسقاط « من » آمده است : أَعَدَّ لَهُمْ

--> ( 1 ) فتح البارى ، ج 9 ، ص 18 ، التمهيد فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 296 به نقل از : المصاحف سجستانى ، ص 35 . ( 2 ) فتح البارى ، ج 9 ، ص 27 . ( 3 ) تاريخ التراث العربى ، ج 1 ، ص 147 . الفهرست ابن نديم ، ص 39 . و القراءات القرآنية . تاريخ و تعريف ، ص 32 . ( 4 ) القراءات القرآنية : تاريخ و تعريف ، ص 100 .