و يا : آيه شريفه : « يَضِيقُ صَدْرِي » را هم با ضم قاف و هم با فتح آن قرائت كرده‌اند « 1 » . و يا : هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ را به فتح « راء » و ضم آن خوانده‌اند « 2 » . كسائى آيه : قالَ : أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ به صيغه امر « اعلم » و ديگران به صيغه متكلم مىخوانند . و يا : نافع آيه لا تُسْئَلُ عَنْ أَصْحابِ الْجَحِيمِ را به صيغه نهى مىخواند « لا تسأل » و ديگران به صيغه مضارع مجهول مىخوانند « 3 » . مثالهاى بحث ما بسيارند . و امكان احصاى آن نيست . لذا به همين مقدار اكتفا مىكنيم . نقطه نداشتن حروف يكى ديگر از اسباب اختلاف قرائت نقطه نداشتن حروف در صدر اسلام بود . و در آن زمان اين روش بسيار مرسوم و متداول بود . اختلاف ناشى از منقط نبودن حروف خيلى زود آشكار گشت . زرّ بن حبيش از عبد اللّه بن مسعود نقل مىكند كه : مرتب به مصحف نظر بيفكنيد و بر اين كار مداومت كنيد . و اگر در « ياء » يا « تائى » اختلاف پيدا نموديد آن را يادى در قرآن قرار دهيد « 4 » . ما نمونه‌هاى چندى از اين گونه اختلافات را نقل مىكنيم : « ابو عمرو » مىخواند : و انزل جنودا لم يروها « 5 » ابن مجاهد اين قرائت را غلط

--> ( 1 ) البرهان زركشى ، ج 1 ، ص 334 . ( 2 ) همان مدرك . و التبيان ، ج 1 ، ص 8 . الجامع لاحكام القرآن ، ج 9 ، ص 76 . النشر ، ج 1 ، ص 27 . التمهيد فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 106 . همين كتاب ارجاع مىدهد به : كتاب سيبويه ، ج 1 ، ص 397 و القراءات الشاذة ابن خالوية ، ص 60 و باز ارجاع مىدهد - به : البحر المحيط ، ج 5 ، ص 247 . ( 3 ) التمهيد فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 18 و الكشف عن وجوه القراءات السبع ( به ترتيب ) ، ج 1 ، ص 312 و 262 . ( 4 ) در حديث : « ذكرونى فى القرآن » آمده است . شايد درست آن : « ذكرا فى القرآن » باشد . اما منبع حديث : مصنف ، صنعانى ، ج 3 ، ص 362 است . ( 5 ) سورهء توبه ، آيه 26 .