عدّه كمى ، قرآن را سماعا از پيامبر - ص - گرفته بودند . و آن هم بخشهايى از قرآن را ، لذا آيات مكتوب را آن طور مىخواندند كه حدس مىزدند بايد چنين خوانده شود . شايد ابو احمد عسكرى به همين مطلب اشاره دارد كه مىگويد : « مردم ، چهل و چند سال مصحف عثمان را مىخواندند تا زمان عبد الملك بن مروان كه در اين هنگام غلط خوانى گسترش يافته عراق را فرا گرفت . حجاج از اين امر هراسان گشت . . . » ابو احمد عسكرى سپس علامت‌گذارى براى حروف مورد اشتباه را توسط نصر بن عاصم ذكر مىكند « 1 » . گسترش غلط خوانى و اختلاف در زمان پيشتر البته بايد گفت غلط خوانى حتى در زمان عثمان هم گسترش يافته بود تا جايى كه همين شيوع لحن و تصحيف را از عوامل اقدام عثمان بر نوشتن مصاحف و ارسال آنها به بلاد اسلامى مىدانند « 2 » . و به روايت ديگرى : هنگامى كه خبر اختلاف در قرائت به عثمان رسيد گفت : نزد من بر قرآن دروغ مىبنديد و در آن غلط خوانى مىكنيد ؟ پس كسانى كه از من دور مىباشند ، دروغ بستن و غلطخوانىشان بيشتر است « 3 » . و در روايت ديگرى به عثمان خبر دادند كه مردم مىگويند : قرآن آل فلان و قرآن خاندان فلان ، عثمان هم تصميم گرفت يك نسخه واحد به وجود آورد « 4 » و در زمان امارت وليد بن عقبه بر كوفه يزيد نخعى نقل مىكند : در مسجد كوفه بودم كه هاتفى بانگ زد : هركس بر قرائت ابو موسى است به گوشه‌اى رود كه نزد « باب كنده » است .

--> ( 1 ) التمهيد ، ج 1 ، ص 309 به نقل از : كتاب التصحيف ، ص 13 . زندگى حجاج در كتاب : وفيات الاعيان ، ج 2 ، ص 32 . القراءات القرآنية ، ص 118 به نقل از : الحياة العلمية فى الشام ، ص 35 به نقل از : عسكرى ، ص 13 . ( 2 ) كنز العمال ، ج 2 ، ص 369 . به نقل از : ابن ابى داود و ابن الانبارى و خطيب در المتفق ، الاتقان ، ج 1 ، ص 59 . به نقل از : ابن اشتة . الميزان ، ج 12 ، ص 122 ، و مباحث فى علوم القرآن قطان ، ص 130 به نقل از : طبرى به تحقيق محمّد شاكر و احمد شاكر ، ج 1 ، ص 61 و 62 . ( 3 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 59 ، مشكل الآثار ، ج 4 ، ص 194 . التمهيد ، ج 1 ، ص 279 به نقل از : اتقان و المصاحف ، ص 21 . ( 4 ) رك : تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 170 . و تفسير الميزان ، ج 12 ، ص 122 .