تدريجا جمع‌آورى مىكردند « 1 » . و خود پيامبر هم كاتبان مخصوصى داشت كه قرآن را مىنوشتند و از رقاع جمع‌آورى مىكردند يا آن كه آيات را بر آنان املاء مىكرد . و آنان مىنوشتند . و تفسير و تأويل و ناسخ و منسوخ آيات را پيامبر - ص - براى آنان روشن مىكرد . تمام اين مسائل دربارهء حضرت على - ع - صادق بود و رفتار پيامبر - ص - با حضرت چنين بود ليكن از شواهد بر مىآيد ، ابو بكر نسخه كاملى از قرآن نداشته است - ابن سيرين به اين مطلب تصريح مىكند و بيانش گذشت لذا از زيد مىخواهد اين كار را براى او انجام دهد . و باز روشن مىشود كه خود زيد هم نسخه كاملى تا آن هنگام نداشته است روايات قبلى هم زيد را از جمع‌آورندگان قرآن در زمان پيامبر نمىشمارد . مثلا روايت محمد بن كعب قرظى و ديگر روايات . و شايد به دليل رقابت پنهان ميان اصحاب ، زيد از پذيرش مصاحف كامل و از استنساخ از روى اين مصاحف خوددارى كرد . و سراغ مصاحف كسانى مانند : ابى ، ابن مسعود ، على و معاذ - كه پيامبر دستور رجوع به آنها را داده بود - نرفت و به سراغ پوست و استخوان و قطعاتى كه آيات بر آنها مكتوب بودند رفت . و با كمك آيات حفظ شده در سينهء خود مردم براى ابو بكر يك مصحف شخصى تهيه كرد . اين مصحف كه به شكل صحف و اوراق بود نزد ابو بكر بعد عمر و سپس نزد حفصه « 2 » ماند . و از آن نسخهء جديدى تهيه نشد تا به مكه و شهرهاى ديگرى فرستاده شود نه در زمان ابو بكر و نه در زمان عمر ؛ و اين نسخهء واحد تا مدتى از خلافت عثمان ادامه يافت « 3 » . اگر چه در روايت ديگرى مىبينيم « كتّاب » اين نسخه را در مصاحف متعددى ، در خلافت ابو بكر استنساخ كردند « 4 » .

--> ( 1 ) بحوث في تاريخ القرآن و علومه ، ص 124 به نقل از : اعجاز القرآن رافعى ، ص 36 . ( 2 ) تاريخ القرآن الصغير ، ص 86 و 87 . به نقل از : مستدرك حاكم . الاتقان ، ج 1 ، ص 165 و به نقل از : المصاحف ابن ابى داود ، ص 19 ، 21 و 23 و 24 و 25 . تاريخ واسط ، ص 251 . تهذيب تاريخ دمشق ، ج 5 ص 447 . فتح البارى ، ج 9 ص 13 . صحيح بخارى ، ج 3 ص 145 . الفهرست ابن نديم ، ص 27 و تاريخ الخلفاء ، ص 77 . ( 3 ) تاريخ القرآن الصغير ، ص 86 و 87 و همين را از كتاب درّاز نقل مىكند : مدخل الى قرآن الكريم ، ص 38 . ( 4 ) رك : مسند احمد ، ج 5 ص 134 .