به عبارت روشن‌تر ، خداى مهربان از سر محبّتى كه به‌بندگان خود دارد ، براى آنان عذاب فرو مىفرستد ، تا بلكه از اين طريق هدايت شوند و به رستگارى دست يابند . از اين‌رو در بسيارى از آياتى كه به آزمايش يا عذاب الهى اشاره شده است ، بعد از بيان عذاب و امتحان ، جملاتى نظير « يَتَضَرَّعُون » « 1 » يا « يَضَّرَّعُون » « 2 » يا « يَرْجِعُون » « 3 » ، به طور مكرّر بيان شده و اين حاكى از شدّت محبّت خداوند به‌بندگان و عامل مؤثّرى براى ترغيب و تشويق آنان به اميدوارى به رحمت و مغفرت خداوند بخشندهء مهربان است . ظَهَرَ الْفَسَادُ فىِ الْبرِّ وَ الْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُواْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُون « 4 » به خاطر اعمالى كه مردم انجام داده‌اند ، فساد در دريا و خشكى آشكار شده است . خدا مىخواهد نتيجه بعضى از اعمال آنها را به آنها بچشاند شايد به سوى حق باز گردند . اگر پروردگار بنده نواز ، بندگان را به سبب مقاصد و گفتار و رفتار سوء خودشان به عذاب الهى گرفتار مىسازد ، به دليل محبّتى است كه به آن‌ها داشته و مىخواهد بدين‌وسيله موجب بازگشت و توبهء آنان شود و گناهان ايشان را بيامرزد . حتّى همان‌طور كه قبلًا نيز بيان شد ، از منظر اهل معرفت ، جهنّم يكى از الطاف الهى است ؛ زيرا تيرگىها و پليدىهاى وجود انسان را از بين مىبرد و زنگار گناه را از وجود او مىزدايد ، تا لياقت و استعداد ورود به بهشت را بيابد .

--> ( 1 ) . انعام / 42 ؛ مومنون / 76 ( 2 ) . اعراف / 94 ( 3 ) . اعراف / 168 ؛ سجده / 21 ؛ زخرف / 48 و . . . ( 4 ) . روم / 41