مىفهماند و نحوهء توبهء صحيح را به آنها نشان مىدهد : إِنَّهُ كانَ فَريقٌ مِنْ عِبادي يَقُولُونَ رَبَّنا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا وَ أَنْتَ خَيْرُ الرَّاحِمينَ « 1 » ( فراموش كرده‌ايد ) گروهى از بندگانم مىگفتند : پروردگارا ( قدس سره ) ما ايمان آورديم ؛ ما را ببخش و بر ما رحم كن ؛ و تو بهترين رحم كنندگانى ( قدس سره ) پروردگار متعال به جهنّميان مىفهماند كه اگر شما نيز در دنيا مانند بندگان صالح و نيكوكار ، توبه مىكرديد و در توبهء خود صداقت داشتيد ، اكنون اهل نجات بوديد ؛ امّا شما به‌جاى همراهى با حق و عدالت و پذيرش آيات روشن و روشن‌گر ، پيامبران و دعوت آنان را به استهزاء و تمسخر گرفتيد : فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيًّا حَتَّي أَنْسَوْكُمْ ذِكْري وَ كُنْتُمْ مِنْهُمْ تَضْحَكُونَ « 2 » امّا شما آنها را به باد مسخره گرفتيد تا شما را از ياد من غافل كردند ؛ و شما به آنان مىخنديديد . واضح است كه چنين افرادى در قيامت ، زمينهء نجات ندارند ؛ همان‌گونه كه در دنيا زمينهء هدايت نداشتند . در مورد كفّار و مشركين نيز بايد گفت : اگر واقعاً پشيمان شوند و دست از عقيده و كردار زشت خود بردارند ، بخشيده مىشوند . چنان‌كه برخى از كفّار و مشركين صدر اسلام كه علاوه بر كفر و شرك ، ظلم فراوانى نسبت به پيامبر اكرم ( ص ) و مسلمانان روا داشته بودند ، پس از توبه بخشيده شدند . بنابراين ، مهم آن است كه انسان به حالت توبه كه حالت نورانى و مقدّسى است ، دست يابد . حتّى اگر در

--> ( 1 ) . مؤمنون / 109 ( 2 ) . مؤمنون / 110