إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ « 1 » هنگامى كه خداوند رحمان و رحيم ، توبهء بندهء خويش را مىپذيرد ، پروندهء سياه و پر از گناه او را به پروندهء درخشانى تبديل مىكند كه در صفحهء اوّل آن ، ثواب توبه نمايان است و درخشندگى دارد . تحليل شرايط پذيرش توبه در قرآن كريم حال ممكن است اين سؤال مطرح شود كه اگر توبه هيچ شرطى ندارد ، چگونه در آياتى از قرآن كريم ، شرايطى براى توبه ذكر شده است ؟ مثلًا در آيات 17 و 18 سورهء نساء ، چهار شرط براى پذيرش توبه از سوى حق‌تعالى بيان شده است : إنَّمَا التَّوبَةُ عَلَي اللهِ لِلَّذينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَريبٍ [ . . . ] وَ لَيْسَتِ التَّوبَةُ لِلَّذينَ يَعْمَلُونَ السَّيّئاتِ حَتّي إذَا حَضَرَ احَدَهُمُ الْمَوتُ قَالَ إِنّي تُبْتُ الآنَ وَ لَا الَّذينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفّارٌ « 2 » توبه نزد خداوند ، تنها براى كسانى است كه از روى نادانى مرتكب گناه مىشوند سپس به زودى توبه مىكنند . . . و توبه كسانى كه گناه مىكنند تا وقتى كه مرگ يكى از ايشان فرا مىرسد ، مىگويد اكنون توبه كردم ، پذيرفته نيست و ( نيز توبه ) كسانى كه در حال كفر مىميرند ، پذيرفته نخواهد شد . همان‌گونه كه در ظاهر اين دو آيهء شريفه ملاحظه مىشود ، چهار شرط براى پذيرش توبه تعيين شده است :

--> ( 1 ) . فرقان / 70 ؛ ر . ك : طه / 82 ، فرقان / 71 ، قصص / 67 ( 2 ) . نساء / 18 - 17