39 . تعقّل خواجه عبدالله انصارى در مقام مناجات با خداوند ، عقل را چه زيبا توصيف مىكند كه : خداوندا ، آن را كه عقل دادى ، چه ندادى ، و آن را كه عقل ندادى ، چه دادى ! ؟ يعنى اگر ما در كارهايمان تفكر و تعقّل و عاقبت‌انديشى داشته باشيم . خواهيم توانست ، خوب و بد را از همديگر تميز دهيم و با انتخاب خوبىها و عمل به آن ، به موفقيّت در دنيا و آخرت دست بيابيم . اين حالت عقلانى از دنيا و تمامى آنچه در آن است پر ارزش‌تر است . ولى در مقابل ، اگر تعقّلى براى ما و جوانان ما نباشد ، در همان حال كه دنيا و تمامى اجزايش را هم داشته باشيم ، گويى كه هيچ نداريم . اگر از نظر تمكّن مالى و آبروى ظاهرى هم در سطوح بالاى جامعه باشيم ، باز بدون عقل و تفكّر ، اين جلال و جمال ، هيچ ارزش انسانى ندارد ؛ زيرا پست‌ترين صفات رذيله ، در پيش اهل دل « حُمق » است ، يعنى حماقت ، بىفكرى ، بىگدار به آب زدن و بدونِ عاقبت‌انديشى كاركردن و حرف‌زدن .