اين فرموده الهى : ( قل ارايتم ان اخذ اللّه سمعكم و ابصاركم و ختم على قلوبكم . ) اشاره است به آنچه معمولًا خداوند دربارهء انسان انجام مىدهد كه هر گاه آدمى به اعتقاد باطلى رسيد يا كار ناشايستى از او سر زد و به هيچ وجه رويكردى به حق نداشت ، خود موجب مى گردد كه گناهان را نيكو بپندارد . و اين چنين است كه گويى خداوند بر دل او مُهر نهاده ، و بر اين اساس در قرآن آمده است كه آنان كسانى هستند كه خداوند بر دلها و گوشها و ديدگانشان مُهر نهاده است . خداوند در اين فرمودهء خود : " اغفال " را چونان استعاره اى به كار برده است : ( و لا تطع من اغفلنا قلبه عن ذكرنا . ) و " كنّ " را چنين استعاره كرده است : ( و جعلنا على قلوبهم اكنّه ان يفقهوه . ) و قساوت را اين گونه به شكل استعاره به كار بُرده است : ( و جعلنا قلوبهم قاسيه ) . 13 " به طور كلّى همهء اين گونه آيات ، خاستگاهى نزديك به هم و مفهومى بى نظير دارند ، زيرا " قسوه " به مفهوم سختى است و " زيغ " به مفهوم انحراف از راستى ، و " رين " به مفهوم زنگار است كه در برابر درخشش قرار دارد ، و " طبع " به معناى بستن است ، و " كنّ " به مفهوم حجاب ، و " غشاوه " به معناى پوشش . همه اين واژه ها چنان كه راغب اشاره مىكند كنايه و اشارت است به انحراف قلب از راستى و به دست آمدن ملكهء طغيان براى آدمى . اين ملكه ، همان گونه كه قرآن تصريح مىكند با انديشه هاى تباه و رفتارهاى پليد حاصل مى آيد ، و همين مقصود ماست از اينكه انديشه ها ، گفتارها و رفتارها ، ملكه ها را ايجاد مى كنند ، و اين امرى آزمون پذير است كه دريافت آن دشوار نيست . اينها همه به ملكه هاى رذيلت آميز مربوط بود . همچنين است ملكات فاضله كه قرآن در آيات فراوانى بدان تصريح دارد و ما به بيان برخى از آنها مى پردازيم : ( يا ايّها الّذين امنوا استجيبوا للّه و للرّسول إذا دعاكم لما يحييكم . ) 14 اى كسانى كه ايمان آورده ايد ، چون خدا و پيامبرش شما را به چيزى فراخوانند كه زندگيتان مى بخشد ، دعوتشان را اجابت كنيد .