الشيخ حسين المظاهري
232
كاوشى نو در اخلاق اسلامى وشئون حكمت عملى (فارسى)
اى كسانى كه ايمان آورده ايد ، از خدا بترسيد ، و هر كس بايد بنگرد كه براى فردايش چه فرستاده است . از خدا بترسيد كه خدا به كارهايى كه مى كنيد آگاه است . خداوند در اين آيهء شريفه ، نخست به تقوا و سپس به مراقبت ، فرمان داده است و در پى آن ، دستور نخست را چنين مورد تأكيد قرار داده است : ( و اتّقوا الله ) و بر دستور دوم چنين تأكيد كرده : ( انّ الله خبير بما تعملون ) امام موسى بن جعفر عليه السلام مى فرمايد : " ليس منّا من لم يحاسب نفسه في كلّ يوم . " 110 از ما نيست هر كه روزانه ، خويش را محاسبه نكند . نظير اين حديث ، فراوان است كه به خواست خدا ، برخى از آنها را خواهيم آورد . مى بينيم كه امام چگونه بر محاسبهء نفس ، پاى مى فشارد تا جايى كه تشيع هر كس را كه ، خويش را هر روز محاسبه نكند ، از او سلب مىكند . توضيح اجمالى مراقبت : از اين آيهء شريفه و روايات مشابه ، چنين فهميده مىشود كه مراقبت ، همان زير نظر داشتن گفتار ، كردار و پندار است . حتى در شب و به هنگام خواب ، هر كس بايد خويش را دقيقاً محاسبه كند و به هنگام ارتكاب هر صغيره و كبيره اى ، نفس را مؤاخذه كند و به هنگام مخالفت ، آن را نكوهش كند و هنگام پيروى ، از آن قدردانى كند و حمد الهى را به جاى آورد . امّا تفصيل سخن : شايسته است كه آدمى ، پس از پگاه ، با نفس خويش شرط گذارد و در تهذيب نفس ، به طور كلّى يا ترك رذيلتى به طور خاص يا تخلّق به فضايل يا فضيلتى خاص ، يا انجام واجبات و ترك محرّمات ، به طور كلّى يا انجام واجبى خاص ، چون نمازِ اوّل وقت يا دورى از حرام خاصّى ، همچون مراقبت از زبان در لغزشهاى آن ، با خود پيمان بندد . اين نهادن شرط و بستن پيمان ، بسيار دقيق و سخت و جدّى است . نهادن شرط ، در آغاز بر سبيل خواهش است و اگر اثر نكرد ، فرمان از سوى اربابى