الشيخ حسين المظاهري

221

كاوشى نو در اخلاق اسلامى وشئون حكمت عملى (فارسى)

اوست . امّا هر كس كه از ايستادن در برابر پروردگارش ترسيده ، ونفس را از هوى بازداشته ، بهشت جايگاه اوست . راغب در مفردات مى گويد : " هوى " گرايش نفس به شهوت است و آن به نفسى گفته مىشود كه به شهوت بگرايد . گفته شده كه وجه تسميهء آن ، اين است كه صاحب خود را در دنيا به هر مصيبتى مى افكند و در آخرت به هاويه مى اندازد حاصل سخن اينكه چون همهء شرور و گناهان و تبهكاريها و پلشتيهاى اخلاقى ، از نفس بر مى خيزد ، لذا براى رام كردن نفس و تسلط بر آن و مرتفع كردن برخى از پليديها و حفظ تعادل در اعمال ، نفس از هوى و هوس و تمايلات آن بر حذر داشته شده است كه همين مورد درقرآن ، يك بار تقوا و بار ديگر مخالفت با هوى و هوس ناميده شده است . از همين رو ، علماى اخلاق گفته اند : از جمله شيوه هاى تهذيب نفس وتخلّق به فضايل ، مخالفت با نفس امّاره و پليدهاى اخلاقى است . قرآن اين نظر را تأييد مىكند و مى فرمايد : ( اتقوا الله حقّ تقاته . ) 64 از خدا ، آن طور كه شايستهء اوست ، پروا كنيد ( فاتّقوالله ما استطعتم . ) 65 تا جايى كه مى توانيد ، پرواى الهى را در پيش گيريد . ( و لو شئنا لرفعناه بها و لكنّه اخلد الي الارض و اتّبع هوئه . ) 66 اگر خواسته بوديم ، به سبب آن علم كه به او داده بوديم ، رفعتش مى بخشيديم ، ولى او درزمين بماند و از پى هواى خويش برفت . ( و لا تطع من اغفلنا قلبه عن ذكرنا و اتّبع هوئه . ) 67