ب ) از اين فرمودهء پروردگار : ( قم الليل الّا قليلًا . نصفه او انقص منه قليلًا او زد عليه . . . انّ ناشئه اليل هي اشدّ وطاً و اقوم قيلًا ) 15 شب را زنده بدار مگر اندكى را ، نيمه اى از آن را ، يا اندكى از نيمه ، كم كن . يا اندكى بر نيمه بيفزاى . . . هر آينه شب هنگام از بستر برخاستن ، موافقت زبان و دل را افزاينده تر است و بيان و زبان را استوار دارنده تر است . چنين به نظر مى رسد كه بيخوابى و شب زنده دارى به مقدار ممكن ، لازم است و قرآن توجّه كامل بدان دارد ، به ويژه پيش از برآمدن فجر و هنگام برآمدن فجر . لذا در آيات بسيارى به اين دو موقعيت زمانى سوگند خورده است : ( و الليل اذا عسعس و الصّبح اذا تنفّس . ) 16 و سوگند به شب ، هنگامى كه تاريك شود و سوگندبه بامداد ، هنگامى كه بدمد . ( و الليل اذا ادبر و الصّبح اذا اسفر ) 17 و سوگند به شب ، هنگامى كه روى در رفتن آرد و سوگند به بامداد ، هنگامى كه رخ نمايد . ( و الفجر . وليالٍ عشر و الشّفع و الوتر و الليل اذا يسر . ) ! 18 و سوگند به سپيدهء صبح و شبهاى دهگانه و جفت و طاق و سوگند به شب ، هنگامى كه روى به رفتن نهد . از اين سخن پروردگار : ( انّ ناشئه اليل هي اشدّ وطأً واقوم قيلًا ) چنين پيداست كه برخاستن در شب ، موجب تقويت اراده و جدّيت و استقامت دركار مى گردد . چنان كه خداوند عزّ و جلّ مى فرمايد : ( تتجافي جنوبهم عن المضاجع يدعون ربّهم خوفاً و طمعاً ومّما