از ويژگيهاى ممتاز كتاب جامع السعادات آن است كه ، تقسيم بندى خود را بر اساس نيروهاى سه گانهء خرد ، شهوت وخشم قرار داده و دليل آن را اين گونه بيان كرده است : " تمامى صفات نيك و بد از دايرهء شمول و ارتباط با نيروهاى سه گانهء نفس بيرون نيستند . " 12 سپس براى هر يك از نيروهاى نفس ، صفات نيك و بد مربوط به آن را با ذكر اجناس و انواع آن بيان مىكند و به تطبيق نظريهء وسط و افراط و تفريط برهر يك ازانواع آن صفات مى پردازد و اين امر همان گونه كه خود ادّعا نموده ، پيش از او سابقه نداشته است . او در اين مورد مى نويسد : " آگاه باش كه بر شمردن فضايل و رذايل و نگارش آنها و وارد كردن برخى در برخى ديگر و اشاره به نيروهاى نفسانى اى كه موجب ايجاد آن گرديده همانطور كه به تفصيل نگاشته ايم از امورى است كه دانشمندان اخلاق بدان نپرداخته اند ؛ البته در بعضى از موارد به اين امر پرداخته اند ، ليكن از بيان آنها در اين موارد ، مخالفت با اين شيوه آشكار است . " 13 روش نگارش كتابهاى اخلاقى مرجع از آنچه پيش از اين دربارهء سير تحول كتابهاى اخلاقى در فرهنگ اسلامى ذكر شد ، مى توان كتابهاى مرجع علم اخلاق را به چهار مجموعه جداگانه تقسيم كرد . مجموعهء نخست : كتابهاى اخلاقى فلسفى . به عنوان نمونه هايى از اين مجموعه ، مى توان از كتابهايى نظير السعاده و الاسعاد و تهذيب الاخلاق نام برد . دربارهء اين مجموعه ، نقطه نظرهايى به شرح زير مطرح است : الف ) نكته مهم دربارهء مطالب اين مجموعه ، تأثير پذيرفتن آنها از انديشه هاى يونانى است . به گونه اى كه براى بهره گيرى از مسائل معنوى و آخرتى ، ارزش و جايگاهى قايل نيستند ، در حالى كه توجه به امور معنوى و آخرتى اثرى پايدار در تربيت و تزكيه نفس دارد . اساس و پايه اى كه مطالب كتابهاى اين مجموعه بر