اخلاقى آنان ، شامل جنبه هاى نظرى عقلى و ذوقى عرفانى است . 2 . السعادة و الإسعاد في السّيرة الإنسانية : شيخ ابوالحسن عامرى نيشابورى ( متوفى 381 ه . ق ) از نخستين محققانى بود كه دربارهء اخلاق ، كتابى مستقل تأليف نمود . او در كتاب خود ، كه از مفاهيم اخلاقى موصوف در كتابهاى افلاطون و ارسطو اقتباس نموده بود را با نكات عقلى و پندهاى حكمت آموز بياميخت . 3 . تهذيب الأخلاق و تطهير الاعراق : شيخ ابوعلى مسكويه ( 325 - 421 ه ق ) از بزرگترين فلاسفهء اسلامى بود . او اولين كسى است كه دربارهءاخلاق ازديدگاه عقلى محض بحث نموده است . موضوع كتاب او " خوشبختى " است ، و در هفت باب آن را تنظيم كرده است ، و آن ، مجموعه اى از آراى اخلاقى افلاطون و ارسطو و جالينوس و احكام شريعت اسلامى است . بر اساس ديدگاه او ، اخلاق از نفس و جان آدمى نشأت مى گيرد و لذا در آغاز كتابش دربارهء شناخت نفس و قواى نفس سخن گفته است . او كتابهاى اخلاقى ديگرى نيز داشته است كه از جملهء آنها مى توان به الفوز الأكبر و الحكمه الخالده اشاره كرد . 4 إحياء علوم الدين : اين كتاب ، مجموعه اى اخلاقى و نوشتهء شيخ ابوحامد محمد بن محمد غزالى طوسى ( 505 450 ه . ق ) و مهمترين كتاب و اثر اوست . گفتار رساى او دربارهء هدفش از نگارش اين كتاب ، پيش از اين ذكر شد . او اين كتاب را مشتمل بر چهار بخش قرار داد . اين بخشها عبارتند از : عبادات ، عادتها ، هلاك كننده ها و نجات دهنده ها . در صدر همهء اينها ، كتاب دانش را قرار داد . همچنين او خلاصه اى از اين كتاب را به نام كيمياى سعادت به زبان فارسى نوشت . از او كتابهاى اخلاقى ديگرى نيز باقى مانده ، كه از آن جمله نصيحه الملوك و معراج السالكين است . 5 . المحجّة البيضاء فى تهذيب الإحياء : اين مجموعه از آنِ بزرگترينِ فلاسفهء الهى و والاترينِ محدثان ، مرحوم محمد بن مرتضى ، مشهور به مولى محسن