بشود و فاسق بشود ، از اول ، طلبه نشود يا از طلبگى بيرون برود و يا به قول روايت ، جوان مرگ بشود . فساد دل ، يكى از مهمترين آثار گناه مرحوم كلينى رضوان الله تعالى عليه در باب ذنوب كتاب اصول كافينقل مىكند كه امام باقر ( ع ) فرمود : « ما مِن شَىءِ افسَد لِلقَلبِ مِن خَطيئَةٍ انَّ القَلبَ لَيُواقِعُ الخيطيئَةَ فَما تَزالُ بِه حَتّى تَغلِبَ عَلَيِه فَيُصَيِّرُ اعلاهُ اسفَلَهُ » « 1 » چه جمله بلندى است : « فَيُسَيِرُ اعلاهُ اسفَلَهَ » ؛ يعنى فساد هيچ چيزى براى دل بالاتر از گناه نيست . گناه براى دل ، براى آن جنبه ( يلى الرّبّ ) و براى آن بعد ملكوتى خيلى ضرر دارد . بعد مى فرمايد : اگر گناه روى گناه شد ، غلبه پيدا مىكند . وقتى كه غلبه كرد ، اين انسان و اين دل وارونه مىشود . يعنى گاهى به آنجا مى رسد كه به واسطه گناه ، دلش مى ميرد . قرآن به دفعات بر چنين انسانى اطلاق مُردگى كرده است . اطلاق نفهمى ، كرى ، كورى و گنگى كرده است : « صُمُّ بُكمٌ عُمىٌ فَهُم لا يَرجِعونَ » . « 2 » اين مرتبه اولش بود . گاهى نه ، يك حيوان مىشود . اى كاش فقط همان مُردن بود ، اما يك دفعه مى فرمايد : « يَأكُلُونَ كَما تأكُلُ الانعامُ » ؛ يعنى مانند حيوان درنده اى است در اجتماع ؛ همچون امريكاى جنايتكار و حزب صهيونيسم براى دنيا . اما بالاتر از مُردن ، بالاتر از اين كه يك حيوان بشود ، مرتبه شديدش اين است كه رنگ بُعد ناسوتى پيدا كند . آن بُعد ناسوتى بتواند بُعد ملكوتى را استخدام كند . اين جا ديگر مصيبت است . اگر اين كار را بكند ، مىشود يك معاويه ، يك عمروعاص ، يك جنايتكار اسرائيلى ، يك جنايتكار آمريكايى ، يك جنايتكار سياستمدار انگليسى كه

--> ( 1 ) - همان ، ج 70 ، ص 54 . ( 2 ) - كرند ، لالند ، كورند ؛ بنابر اين به راه نمى آيند . ( بقره / 18 )