ديگر هيچ كس نمى داند الّا آنكه براق داشته باشد و بوسيله آن عروج كرده و به مقصد نائل آيد . وامّا اگر به عكس شد يعنى اگر بُعد حيوانى ، انسان را مهار كرد ، چه مىكند ؟ به جاى اينكه عقل ، شهوت را استخدام كند ، شهوت ، عقل را به كار گرفت . به جاى اينكه وجدان اخلاقى ، آن بعد حيوانى را استخدام كند تمايلات حيوانى نظير پول پرستى ، عقل را و آن بعد رحمانى را كنترل كرد ، آن هم سوار مىشود ، سوار اسب نجيب ، نانجيب مىشود ، لذا اين اسب نجيب را به صورت و به رنگ خود در مى آورد . چه مىشود ؟ قرآن مى گويد از هر ميكروبى پست تر و زيا ن بخش تر مىشود . إِنَّ شَرَّ الدّوابِّ عِندَالله الصُمُّ البُكم الَّذينَ لا يَعقِلونَ « 1 » همانا برترين جنبندگان نزد خدا كران و گنگانى هستند كه خرد نمى ورزند . انسان و نفس اماره بدترين موجودات ، انسانى است كه نفس امّاره او عقلش را به استخدام در آورده است . وقتى پول پرستى از عقل اين انسان و بعد رحمانى او كار مى كشد ، آدمى مىشود معاويه . معاويه عقل داشت امّا عقلش در خدمت هواى نفس او بود . وقتى از امير المومنين ( ع ) مى پرسند معاويه عقل و زيركى داشت يا نه ؟ آن حضرت ميفرمايد : آنچه معاويه داشت شيطنت بود و نه عقل . راستى معاويه عقل

--> ( 1 ) 2 . سوره انفال ، آيه 22 .