ذَرَّةِ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ « 1 » » هر كس كار خوبى ولو بسيار كم انجام داده باشد همان را مىبيند و هر كس كار شرى ولو بسيار كم انجام داده باشد همان را مىبيند . لذا در اين آيه مىفرمايد : « لِيرَوْ اعْمالَهُمْ » نمىگويد « لِيرَوْ جَزاءَ اعْمالِهُمْ » مثلًا در دنيا كسى جنايتى مرتكب شده ، در آنجا او را كيفر مىدهند ، اين جزاى عملش است ، يا كار خوبى انجام داده و پاداشش را مىبيند ، اين جزايش را ديده است . قرآن مىفرمايد : روز قيامت چنين نيست ، صحبت از جزا نيست ، حرفى از كيفر نيست ، قضيه خود عمل است ، خود عمل را مىبيند « لِيرَوْا اعْمالَهُمْ » هر كس كارى خوب ولو بسيار كم انجام داده باشد « يرَهُ » مىبيند ، همان را نمىگويد « جَزائَهُ » جزاى عمل را مىبيند و هر كس كار شرى ولو بسيار كم انجام داده باشد « يرَهُ » مىبيند همان را . نظير اين آيه و آيه‌اى كه الآن مورد بحث ماست ، بيشتر از صد آيه در قرآن وجود دارد كه به اين نكته توجه مىدهد . تجسم اعمال عالم آخرت باطن دنياست . اين دنيا ظاهر و آن دنيا باطن ، اين دنيا عرض و آن دنيا حقيقت است . اعمال ما ، در آن دنيا به تناسب كارهاى ما در اين دنيا ، مجسم مىشود . گاهى مار و گرز آتشين مىشود و گاهى درخت و سبزه و گل و نهرهاى آب و قصرهاى با شكوه مىگردد . اين آيه به همين موضوع اشاره مىكند كه « نَكْتُبُ ما قَدَّموا » آنچه از پيش فرستاده‌اند ضبط مىكنيم . معمولًا اگر براى كسى پرونده‌اى تشكيل دهند ، آنچه در پرونده مىآيد كيفر است ، خود عمل در پرونده نمىآيد ، اما در آخرت پرونده اين طور نيست . در آنجا پرونده خود عمل است و انشاءالله بعداً درباره نامه عمل بحث مىكنيم كه يك معناى نامه عمل « ميزان » « صراط مستقيم » و « پل صراط » است . اينها همان اعمال ما و اين اعمال در آنجا كتاب ماست . « هُنالِكَ تَبلُوا كُلُّ نَفْسٍ ما اسْلَفَتْ وَ رُدّوا الَي اللهِ مَوْليهُمُ الحَقِّ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ

--> ( 1 ) - زلزال آيات 8 و 9 . ترجمه : در آن روز ( قيامت ) مردم از قبرها پراكنده بيرون مىآيند تا اعمال خود را ببينند پس « در آن روز » كسى اگر به اندازه ذره‌اى كار خوب كرده آن را مىبيند و اگر به اندازه ذره‌اى كار بد كرده مىبيند .