فرآيندهاى حيات بى انجام بماند ؟ ! اگر « معاد » نباشد س ظالم و مظلوم را كى تفاوت باشد ؟ و آفرينش چگونه توجيه شود ؟ ! زبان قرآن در اين باره چنين است : افحسبتم انما خلقنا كم عبثنا و انكم الينا لا ترجعون . « 1 » آيا چنين پنداشتند كه شما را عبث و بيهوده آفريده ايم و ( پس از مرگ ) به سوى ما باز نخواهيد گشت ؟ ! ( چه تصور باطلى است ) . و ما خلقنا السماء و الارض و مابينهما باطلا ذلك ظن الذين كفروا فويل كفروا من النار . « 2 » ما آسمان و زمين و هر چه بين آنهاست را به بازيچه و باطل نيافريديم . اين گمان كافران است . واى بر كافران از عذاب سخت آتش دوزخ . يعنى ، تصور هدفدار نبودن آفرينش گمان كسانى است كه كافرند و به معاد اعتقاد ندارند و اگر نه آن كه مبدا معتقد است حتماً معاد را مىپذيرد . قرآن در جاهاى ديگر نيز مىفرمايد : اگر معاد نباشد و مسير و منتهاى سير عالم هستى خداوند نباشد ، بيهودگى آفرينش لازم مىآيد ، و لغويت و بطلان از ساحت مقدس پروردگار بسى دور است . زيراف بارى تعالى خالق عقل است و كار غير عقلانى نمىكند . پس ، بايد معاد وجود داشته باشد تا عالم هستى عبث و باطل . نباشد .

--> ( 1 ) . سورهء مومنون ، آيه 115 . ( 2 ) . سورهء ص ، آيه 27 .