الشيخ حسين المظاهري
41
سير و سلوك؛ مقدمه (فارسى)
آداب نماز آداب نماز بر دو قسم است : آداب ظاهرى و آداب باطنى . مرحوم فيض ( رحمه الله ) در كتاب شريف « المحجة البيضاء » با ذكر مثالى زيبا نقش اجزاى مختلف نماز را تبيين كرده است ، وى مىگويد : « كمال انسان وابسته به دو چيز است : موجوديت باطنى و اعضاى ظاهرى ؛ موجوديت باطنى انسان همان روح او و ظاهر جسمانى آدمى ، اعضا و جوارح او است . بعضى از اعضاى بدن آدمى مانند قلب ، كبد و مغز داراى چنان اهميتى هستند كه با از بين رفتن آن ، حيات انسان از بين مىرود . بعضى از اعضاء نظير چشم ، دست ، پا و زبان در موقعيتى هستند كه با نبود آنها ، حيات آدمى از دست نمىرود ، ولى مقاصد حيات مخدوش مىگردد . بعضى از اعضاء نيز چنانند كه با از دست رفتن آنها ، نه حيات انسان و نه مقاصد آن ، هيچيك آسيبى نمىبينند ، امّا به زيبايى انسان لطمه وارد مىشود ، نظير ابرو ، ريش و سفيدى پوست . همچنين برخى از اعضاء چنانند كه از دست رفتن آنها به اصل جمال آدمى لطمهاى وارد نمىكند ، امّا از كمال آن مىكاهد ، مانند كمانى بودن ابرو ، سياهى موى سر و صورت و سرخبودن گونههاى صورت . صورت عبادتهايى كه در شرع مقدس واجب شمرده شده است نيز همينگونه است . روح و حيات باطنى نماز ، خشوع ، نيت ، حضور قلب و اخلاص است . ركوع ، سجود و قيام آن به منزلهء قلب ، كبد و مغز مىباشد كه اگر از دست برود ، نماز از دست مىرود . قرائت و اذكار نماز در حكم دست ، پا ، چشم و زبان است كه با وارد شدن خدشه به آنها حيات نماز از دست نمىرود ، امّا بعضى از مقاصد آن مخدوش مىشود . مستحبّات نماز به مثابهء زيبايىهاى مو ، پوست و صورت است كه وجود آنها موجب جمال و زيبايى مىشود . رعايت لطايف آداب در اين مستحبّات ، به منزلهء كمانى بودن ابرو و تناسب اندام است كه موجب كمال زيبايى است . » « 1 »
--> ( 1 ) . المحجّة البيضاء ، صص 365 - 264