مراتب نماز نماز داراى مراتبى است ؛ نماز عوام ، نماز خواص و نماز اخصّ الخواص نماز عوام مرتبهء اوّل نماز كه معمولًا مربوط به انسان‌هاى عادى است ، همان لقلقهء زبان مىباشد و اصطلاحاً به آن نماز لسانى گفته مىشود . كلمات آن درست ادا مىشود و قيام ، قعود ، ركوع و سجود آن به درستى انجام مىپذيرد . اين نماز براى انسان رفع تكليف مىكند و باعث مىشود چنين انسانى تارك الصلاة نباشد . يعنى جزء كافران به شمار نرود و به اندازهء وسعش هم مىتواند نيروى كنترل كننده از گناهان باشد . شايد بتوان گفت نود درصد مردم همين نماز لسانى را مىخوانند . طبق تحقيقاتى كه به عمل آمده تعداد افرادى كه نماز خوان بوده‌اند و جرم و جنايت مرتكب شده‌اند ، نسبت به افراد « تارك الصّلاة » كه مرتكب اعمال خلاف شده‌اند ، خيلى كمتر است . اين نتيجه نشان مىدهد كه همين نماز زبانى و اينكه شخصى اهل نمار جماعت و مسجد باشد ، و لو اينكه آن مسجد رفتن هم ظاهرى باشد ، بالأخره او را در جاهايى نجات مىدهد و به نفع انسان عمل مىكند . اين مرتبه نماز از نظر فقهى صحيح است و قضا هم ندارد . نماز خواص مرتبهء دوّم نماز كه از اهميت بالاترى بر خوردار است ، نمازى است كه همراه با خضوع و خشوع باشد . يعنى علاوه بر آنكه نمازگزار رعايت آداب ظاهرى را در نماز مىكند ، دل او نيز به ياد خدا خاشع باشد . در حالى كه زبان نماز مىخواند ، دل او هم نماز بخواند . وقتى شخص مىگويد ( ايّاك نعبد و ايّاك نستعين ) ، دل نيز واقعاً خاشع در برابر خداوند باشد و همين آيهء شريفه را بخواند . خشيت خداوندى بر دل چنين