توبه از حقّ الناس كسىكه حقىاز مردم ضايع كرده است و اموال ديگران را به باطل خورده است يا دزدىو حيف و ميل و ربا و رشوه و . . . در زندگى خود داشته است ، اولًا بايد توبه كند و پشيمانىخود را در محضر پروردگار عالم اظهار نمايد ، ولىاين موارد نيز نياز به جبران دارد . بايد حقّ الناس را به صاحب آن برگرداند . اگر هم صاحب آن مال را پيدا نكرد و دسترسىبه او نبود ، بايد با حاكم شرع در ميان بگذارد . اگر هم واقعاً سرمايه‌اىجهت جبران حقّ الناس ندارد ، بايد توبه كند و تصميم جدّىبگيرد كه هر وقت توانست مال مردم را به آنها برگرداند و اگر هم تا آخر عمر بر اين تصميم واقعىبماند و توان پرداخت بدهىخود را نداشته باشد ، در روز قيامت پروردگار عالم آن بستانكار را راضىخواهد كرد . كسانى هم كه در اداى ديون شرعى نظير خمس و زكات و كفّارات ، كوتاهى كرده‌اند ، بايد توبه كنند و در مورد نحوة پرداخت بدهى خود ، به حاكم شرع مراجعه نمايند . خلاصه بن‌بست در اسلام نيست . كسىنمىتواند بگويد ديگر فايده ندارد و من بخشيده نمىشوم . اين غلط است و همه بايد توبه كنند و به هر روشىكه مىتوانند جبران حقّ الله يا حقّ الناس را بنمايند يا در صورت عدم توان ، تصميم جدّىبراىجبران بگيرند . آثار و بركات توبه يكى از بركات ارزش‌مند توبه اين است كه پروردگار عالم به كسىكه توبة واقعىكند يا تصميم آن را داشته باشد ، سلام مىكند .