روزه ، يك ماه در سال ؛ حج ، يك مرتبه در عمر و بالأخره همهء عبادات محدود به حدّ مشخّصى است ، به جز ذكر و ياد خداوند كه نامحدود خواسته شده است . « 1 » منظور قرآن كريم از نامحدود خواستن ذكر ، اين است كه اى مؤمن ، اگر مىخواهى در خواب غفلت فرو نروى ، بايد در همهء اوقات شبانه روز به ياد خداى سبحان باشى ! اساساً از منظر قرآن كريم ، وجوب ساير عبادات نظير نماز نيز براى زنده شدن و زنده ماندن ياد خداوند در نهاد آدمى است . وَ أَقِمِ الصَّلاة لِذِكْري « 2 » و نماز را براى ياد من بپادار . ياد خداوند موجب مىشود انسان از غفلت خارج شده و با توجّه و بيدارى كه براى وى حاصل مىشود ، به يك حالت معنوى هميشگى و دائمى دست يابد . ذكر ، مراتبى دارد كه عبارتند از : ذكر لفظى ( لقلقهء زبان ) ، ذكر قلبى ( همراهى دل انسان در گفتن ذكر ) و ذكر عملى . والاترين و بلند مرتبه‌ترين ذكر ، ذكر عملى است . به اين معنا كه انسان همه جا را محضر خداوند سبحان بداند و ادب حضور را مراعات كند . به عبارت روشن‌تر معناى ذكر عملى اين است كه ياد خداى تعالى در عمق جان آدمى رسوخ كرده باشد و عمل او مطابق با ذكرى كه بر زبان مىراند ، باشد . در واقع كسى كه ذكر عملى دارد ، بندهء حقيقى خداوند است . چنين كسى مطيع اوامر خداوند است و از نواهى و محرّمات الهى اجتناب مىورزد . از نظرگاه قرآن و عترت ( ع ) ، بندهء حقيقى خداوند كسى است كه اعتقاد قلبى به اصول دين داشته باشد . اعتقاد خويش را به زبان اقرار نمايد و بر طبق آن عمل كند .

--> ( 1 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 498 ( 2 ) . طه / 14